Γιάννης Σκαρίμπας: 123 χρόνια από τη γέννηση του

Γιάννης Σκαρίμπας: 123 χρόνια από τη γέννηση του

Σαν σήμερα διαβάζω στη ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ, 28 Σεπτεμβρίου 1893, γεννήθηκε στην Αγία Ευθυμία Παρνασσίδος και πέθανε στη Χαλκίδα, 21 Ιανουαρίου 1984, ο Γιάννης Σκαρίμπας, λογοτέχνης, κριτικός, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και πεζογράφος.

Το έργο του, εντυπωσιακό σε έκταση και ποικιλία, σημαδεύτηκε από την έντονη αντιδικία του με τις καθιερωμένες αξίες της ζωής και του αστικού πολιτισμού. Εισήγαγε επίσης υπερρεαλιστικά στοιχεία στην ελληνική πεζογραφία.

Θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους της ελληνικής λογοτεχνίας. Αντί άλλης αναφοράς, αναδημοσιεύω παλαιότερο κείμενο μου, γραμμένο πριν από πέντε χρόνια:

Του Νίκου Φαλαγκάρα [nicfalag@yahoo.gr]
Του Νίκου Φαλαγκάρα
[nicfalag@yahoo.gr]

ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΣΚΑΡΙΜΠΑ

Ο γενέθλιος τόπος του Σκαρίμπα είναι η Αγία Ευθυμία Φωκίδας.  Το πετρόχτιστο σπίτι του σώθηκε και, αφού ξαναστήθηκε στα «πόδια» του, βρίσκεται εκεί σαν μια γλυκιά υπόμνηση της στιγμής της γέννησης του μεγάλου Έλληνα συγγραφέα, στον αύλειο χώρο του θα πραγματοποιηθεί λογοτεχνική εκδήλωση (17α «Σκαρίμπεια»)  στη μνήμη του.  (Ελευθεροτυπία, 29/07 2011)

Σε προηγούμενο σημείωμά μου στηλίτευα την από κάποιο «Σύλλογο Οικιστών» κατεδάφιση του σπιτιού του Καρκαβίτσα στα Λεχαινά Ηλείας, ως πράξη επιεικώς ιερόσυλη και απαράδεκτη που προσβάλλει ανεπανόρθωτα τον πολιτισμό μας και ακυρώνει τη συλλογική μνήμη.

Ωστόσο έρχεται η παραπάνω, στον αντίποδα και γι’ αυτό παρήγορη κι ελπιδοφόρα, είδηση, σαν μια δειλή ηλιαχτίδα ανάμεσα στα βαριά σύννεφα που σκιάζουν τον ελληνικό ουρανό, για να αποκαταστήσει κατά κάποιον τρόπο τα πράγματα, αποδίδοντας την πρέπουσα και σε κάθε περίπτωση οφειλόμενη τιμή στο πρόσωπο του αντιφατικού, καυστικού και ανατρεπτικού (στον λόγο και τις ιδέες), ιδιόρρυθμου στη ζωή και τη γραφή, θυμόσοφου και όσων άλλων ιδιοτήτων και αρετών Γιάννη Σκαρίμπα.

Να αποδείξει δηλαδή ότι σ’ αυτόν τόπο, που συχνά αλλά όχι και τόσο άδικα ονειδίζουμε, μήπως και κάτι επιτέλους διορθωθεί, δεν εξαντλήθηκαν τελείως οι αντιστάσεις, όπως κάποια θλιβερά περιστατικά μας κάνουν να πιστέψουμε.

Ότι δεν παραδόθηκαν, ευτυχώς, όλα και δια παντός στη φοβερή δίνη της προδιαγεγραμμένης και, απ’ ότι φαίνεται, πολύ δύσκολα να ανασχεθεί με τα πενιχρά και αναποτελεσματικά μέσα που διαθέτουμε ως κοινωνία, παρακμής. Υπάρχουν –ακόμα- άνθρωποι που, εις πείσμα της περιρρέουσας ατμόσφαιρας που άλλα προτάσσει και κελεύει, χωρίς καμία κρατική ή άλλου φορέα αρωγή, αντιμετωπίζουν με σεβασμό κι ευαισθησία τα (όσα, τέλος πάντων, απέμειναν) τεκμήρια της πνευματικής μας κληρονομιάς.

Δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι η συγκεκριμένη πρωτοβουλία τους είναι η εξαίρεση στον κανόνα της γενικευμένης αδιαφορίας.

Πού ξέρεις, μπορεί ο σεβασμός και η ευαισθησία που δείχνουν αυτοί οι άνθρωποι στα όσια και τα ιερά της συλλογικής μας υπόστασης να είναι ο σπόρος για να φυτρώσει στο μέλλον κάτι διαφορετικό και μεγάλο που θα νοηματοδοτεί βαθιά τη ζωή μας.

logotechniko-perivoli-morfh-toy-eis21-1Τέτοια (μεμονωμένα έστω) μικρά γεγονότα μπορεί να μην ελκύουν τα φώτα των μεγάλων μέσων ενημέρωσης που, μόνιμα πια, περί άλλα τυρβάζουν. Αξίζουν ωστόσο την προσοχή μας και τον εκ μέρους μας θετικό σχολιασμό. Η απώθησή τους στο περιθώριο της επικαιρότητας, εκτός του ότι τα αδικεί κατάφωρα και τα υποβαθμίζει, αφαιρεί τον παιδευτικό ρόλο που μπορούν να παίξουν στην κοινωνία μας και να λειτουργήσουν ως παράδειγμα προς μίμηση.

Αυτοί, λοιπόν που είχαν την έμπνευση και το (αναγκαίο, πλην δυσεύρετο, στην εποχή μας) κουράγιο να ξαναστήσουν στα «πόδια» του το σπίτι του Σκαρίμπα στην Αγία Ευθυμία Φωκίδας, παρ’ ότι αυτός, από πολύ νωρίς, «αλλαξοπίστησε» για να πολιτογραφηθεί Χαλκιδαίος, δεν τιμούν μόνο τον πνευματικό άνθρωπο Γιάννη Σκαρίμπα, αλλά, στο σύνολό τους, την ιστορική μνήμη και τον πολιτισμό μας. Τον «άλλο» όμως πολιτισμό μας και όχι αυτόν που στεγάζεται και σιτίζεται στο πρυτανείο της εξουσίας και τον οποίο, όσο ζούσε ο Σκαρίμπας, στηλίτευε αμείλικτα με την κοφτερή πένα του.

Το σημαντικό, στην προκειμένη περίπτωση, είναι ότι αυτή η τιμή του αποδίδεται την ίδια στιγμή που κάποιοι άλλοι συνέλληνες, χωρίς αιδώ (ίσως και χωρίς γνώση και επίγνωση των πραττομένων), ασχημονούν κατεδαφίζοντας (όπως, ας πούμε, ο σπίτι του Καρκαβίτσα ή του Παλαμά) ό, τι βρεθεί μπροστά τους και αισθάνονται ότι αυτό απειλεί να ακυρώσει τις ψευδαισθήσεις και τις ματαιοδοξίες τους. Δεν αποκλείεται δε μερικοί εξ αυτών να διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους όταν δουν ότι κάποιος (αλίμονό του αν τυχαίνει να είναι και  ξένος) θίγει (πράγματι ή αυτό συμβαίνει στη σφαίρα της φαντασίας τους) το εθνικό τους φιλότιμο.

Αν γινόταν να ξαναγύριζε, έστω για λίγο, ο Σκαρίμπας στην –υπό (πολυεπίπεδη και όχι μόνο οικονομική) χρεοκοπίαν- Ελλάδα του 2011, βλέποντας την τιμή  που του επιφύλαξε η γενέτειρά, γεμάτος ικανοποίηση, θα επαναλάμβανε το αμίμητο που είχε πει σε κάποια βράβευσή του «Λοιπόν, τι λένε αυτοί; Είμαι δα τόσο σπουδαίο!… Μωρέ, μπράβο μου! Είδες με;»,  ενώ τους «άλλους» θα τους άφηνε στο σκότος του καλωσπρεπισμού, της άγνοιας, ή του «αλλουβρεχιτισμού» της «ιστορικάντζας» και της α-πνευματικής οδοιπορίας των «διαγνοουμένων» του, μεγαλοσχημόνων της ακαδημαϊκής, πανεπιστημιακής και λογοτεχνικής των Αθηνών κοινότητας, που «παρλεβουφράνιζε ρουμελιστί ή σπιτίγγλιζε φορτοπαράσημη, υψηλοκάπελη, αδαμαντοκόλλητη» και έχουσα υποστεί μιας άνευ ορίων «κατακουτελικήν αριστοκρατίτιδα», καταθέτοντας τις κίβδηλες μετοχές της εις «το αλλουβρεχείον της αλήθειας», πορωμένοι με ένα άνευ ορίων και όρων υποκριτικό και άσοφο «υγιοσκεφτομενιλίκι».

 ΝΙΚΟΣ ΕΠ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ (nicfala@yahoo.gr)

03-08-2011