X

(ΧΑΜΕΝΑ;) ΛΟΓΙΑ (ΠΕΡΙ) του ΚΑΠΝΟΥ

Του Νίκου Φαλαγκάρα
[nicfalag@yahoo.gr]

Αν ζούσε στην εποχή μας ο Εμμανουήλ Ροϊδης, μια από τις παραινέσεις του θα ήταν αυτή που είχε απευθύνει στους δικούς του καιρούς: «Εις νόμος απαιτείται εις αυτήν τη χώραν, ο οποίος να επιτάσσει την εφαρμογήν όλων των υπολοίπων νόμων».

Γιατί στη Ελλάδα όπου ζούμε, ανέκαθεν απ’ αυτό κυρίως πάσχουμε. Δηλαδή από τη μη (ή την επιλεκτική) εφαρμογή των κειμένων νόμων.

Ένας μεταξύ αυτών των ατυχών νόμων είναι λεγόμενος και πολλά υποσχόμενος, άμα τη θεσπίσει του, αντικαπνιστικός, καθότι όπως αναγράφεται πάνω στο πακέτο –τώρα πια το Υπουργείο Υγείας έχει προσθέσει κι άλλες προειδοποιητικές φράσεις και φρικτές εικόνες- το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία. Μολονότι η ψήφισή του ανάγεται στο έτος 2008, δέκα χρόνια μετά, με λύπη κι απογοήτευση διαπιστώνουμε ότι  βρισκόμαστε περίπου στο ίδιο σημείο από όπου ξεκινήσαμε.

Καπνός παντού λοιπόν.

Αν εξαιρέσουμε νοσοκομεία και δημόσιες υπηρεσίες (αν κι εκεί ακόμα κάποιοι θεριακλήδες δεν μπορούν να συγκρατηθούν και το ντουμανιάζουν, βέβαιοι όντες ότι δεν τρέχει και τίποτα…), στους υπόλοιπους κλειστούς χώρους ισχύει απολύτως η –ισχυρότερη- θέληση των καπνιστών.

Και αν τολμήσει κάποιος μη καπνιστής να διαμαρτυρηθεί (αυτό, δυστυχώς, δεν συμβαίνει πολύ συχνά -και επειδή συνηθίζουμε να αυτοεξαιρούμαστε, εγώ δεν θα το κάνω εν προκειμένω-, πράγμα που οι καπνιστές το εκμεταλλεύονται δεόντως), κινδυνεύει να αντιμετωπίσει την οργή του καπνιστή, ο οποίος στην προκειμένη περίπτωση αισθάνεται ότι θίγεται βάναυσα κεκτημένο ανθρώπινο δικαίωμά του.

Ότι διώκεται αδίκως.

Ο καταστηματάρχης δε, από την πλευρά, ως μη ώφειλε, τηρεί στάση Ποντίου Πιλάτου νίπτων τας χείρας, αφού, σου λέει, δεν κινδυνεύει να τας θέσει  εντός των θυλακίων του για να πληρώσει το πρόστιμο…. Ή, αλλιώς, τάσσεται και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ.

Τι να κάνουμε; Να χάσουμε τον πελάτη, επειδή επιμένει να καπνίζει κι ενοχλεί κάποιους άλλους;

Το ίδιο, βέβαια, θα πει και ο άλλος καταστηματάρχης – ανταγωνιστής του κι έτσι, αντιστάσεως τινός μη ούσης, γενικεύεται και επιβάλλεται κατά κράτος η ανομία. Ενώ, αντίθετα, αν επιδίωκαν να συνεννοηθούν μεταξύ τους, ώστε κανένας να μην επιτρέπει στο κατάστημά του το κάπνισμα, το πρόβλημα θα λυνόταν πολύ πιο εύκολα.

Έτσι λοιπόν καταλήγουμε στον παραλογισμό:

το ότι αυτός που δεν καπνίζει και ενοχλείται από αυτόν που καπνίζει, να μην είναι ένα δικαίωμά του που πρέπει να γίνει σεβαστό και να προστατευτεί. Μάλιστα δε η τυχόν διαμαρτυρία του ενοχλεί, γι’ αυτό και μία κυρία που κάπνιζε, στην παρατήρηση μέλους της παρέας μας, του αντέτεινε, συμψηφίζοντας, ότι την ενοχλεί ο τόνος της φωνής μας…

Επίσης, το ότι ο μη καπνιστής έχει και τον νόμο, που απαγορεύει σε κλειστούς χώρους το κάπνισμα με την απειλή «αλμυρών» μάλιστα προστίμων, με το μέρος του, τόσο το… χειρότερο. Και για τον μη καπνιστή και για τον ίδιο τον νόμο που είναι καταδικασμένος να παραμένει αδρανής.

Αλλά εδώ, και με την απαράδεκτη ανοχή και συνενοχή της πολιτείας, έχει δημιουργηθεί μια πολύ μεγάλη παρεξήγηση.

Δόθηκε, με λίγα λόγια, γενικότερα η εντύπωση, αν όχι μαζί και η πεποίθηση, ότι η εφαρμογή του (κάθε) νόμου μπορεί να επαφίεται αποκλειστικά στη διακριτική ευχέρεια καθώς και τον… πατριωτισμό του πολίτη.

Βεβαίως και χρειάζεται να καλλιεργείται η αντίληψη και γενικότερα η κουλτούρα ότι η εφαρμογή του νόμου είναι, εκτός από καθήκον, και συνειδητή επιλογή (να εφαρμόζεται βέβαια, όχι να μην εφαρμόζεται ο νόμος) του πολίτη, αλλά, συγχρόνως όμως, ή μέχρι αυτή (η κουλτούρα) να φέρει το ποθούμενο αποτέλεσμα, η πολιτεία με τα αρμόδια όργανά της είναι υποχρεωμένη να επιβάλει απαρέγκλιτα και χωρίς εξαιρέσεις την εφαρμογή του νόμου. Αλλιώς παρανομεί η ίδια και εν τέλει αυτοακυρώνεται.

Δικαιολογίες, όπως δεν επαρκεί το ελεγκτικό προσωπικό ή –το χειρότερο- τι να γίνει, αφού έτσι είναι ο Έλληνας, είναι έωλες και μάλλον επιβαρύνουν τη θέση της.

Πάντως, τόσα χρόνια που (υποτίθεται ότι) ισχύει ο αντικαπνιστικός νόμος, ομολογώ ότι ποτέ δεν έχω δει με τα μάτια μου να έχει γίνει κάποιος έλεγχος και να επιβλήθηκαν οι ποινές που προβλέπονται.

Γι’ αυτό και κανένας όχι μόνο δεν φροντίζει να τηρηθεί ο νόμος, αλλά ούτε καν ανησυχεί.

Απόδειξη το ότι μόλις πας να καθίσεις σ’ ένα μαγαζί, η πρώτη κίνηση του σερβιτόρου είναι να σου προσφέρει… σταχτοδοχείο. Ούτε καν ένα νεράκι του Θεού. Θεωρεί δεδομένο και εύλογο ότι κι εσύ δεν μπορεί παρά να είσαι καπνιστής. Δηλαδή ένας… κανονικός πελάτης.

Προσωπικά, εδώ και τριάντα σχεδόν χρόνια, έχω την ατυχία να ανήκω στη μειονότητα των μη καπνιστών. Δηλαδή, εκών άκων, κατατάσσομαι στα θύματα του παθητικού (αναπόφευκτου, δεδομένου ότι συχνάζω κι εγώ σε χώρους όπου ο καπνός είναι καθεστώς) καπνίσματος. Θα με ρωτούσε κάποιος, αφού δεν καπνίζω, τι γυρεύω σε τέτοιους χώρους, και ενδεχομένως θα μου συνιστούσε, για το καλό μου πάντα, να τους αποφεύγω.

Με άλλα λόγια, θα με συμβούλευε να αποκοπώ από την κοινωνική ζωή, επειδή το θέλουν οι καπνιστές με σύμμαχό τους την αδράνεια ή την ανεπάρκεια της πολιτείας.

Κατόπιν αυτών, να συμπεράνουμε ότι ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ καπνιστών μη καπνιστών και την πολιτεία απλό θεατή είναι μοιραίος και αναπόφευκτος;  Κάθε άλλο.

Αυτό που πρέπει να γίνει είναι να υπάρξει, εδώ και τώρα (για να δανειστώ μια παλαιοΠΑΣΟΚική έκφραση) απόφαση και βούληση ότι η εφαρμογή του νόμου δεν νοείται να μπαίνει, για κανένα λόγο, σε κανένα τραπέζι για διαπραγμάτευση.

Συγχρόνως δε να ενεργοποιηθούν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και να λειτουργούν σε μόνιμη βάση. Και φυσικά να καλλιεργείται συστηματικά μια άλλη νοοτροπία, που θα προτάσσει το δημόσιο συμφέρον και την προστασία της δημόσιας υγείας, που φυσικά δεν αφορά μόνο τους μη καπνιστές.

Ανοίγω στο σημείο αυτό μια παρένθεση.

Για να φανεί πόσο αποτελεσματική μπορεί να είναι η παρέμβαση των αρμοδίων οργάνων, θα σας αναφέρω ένα μικρό αλλά ενδεικτικό παράδειγμα:

Στον κεντρικό δρόμο μπροστά από τα δικαστήρια, είναι  συνήθως διπλοπαρκαρισμένα τα αυτοκίνητα και μερικές φορές, για να περάσεις απέναντι, πρέπει να κάνεις διάφορους ελιγμούς συν το ότι κινδυνεύεις να παρασυρθείς από κάποιο διερχόμενο όχημα. Προχθές που εμφανίστηκε εκεί ένας τροχονόμος κι άρχισε απλώς να σφυρίζει, ούτε ένα αυτοκίνητο δεν σταμάτησε, όχι να διπλοπαρκάρει.

Μα θα μου πείτε, μόνο έτσι –με την αστυνόμευση και τα αναγκαστικά μέτρα- θα αποκατασταθεί η αρμονία στην κοινωνικοο-οικονομική μας ζωή; Και μ’ αυτόν τον τρόπο, γι’ αυτό υπάρχουν τα αρμόδια όργανα. Ή και σε συνδυασμό με το φιλότιμό μας ως πολιτών, αν προτιμάτε. Όταν βέβαια υπάρχει… Τυχαία λέει η παροιμία ότι κι ο άγιος φοβέρα θέλει;

Κλείνει η παρένθεση.

Συνοψίζοντας τις σκέψεις που εκθέτω στο σημείωμα αυτό και που μπορούν να προκαλέσουν τη δυσφορία μερικών φίλων καπνιστών, επιτρέψτε μου να δηλώσω μη αισιόδοξος ότι πρόκειται να γίνει, στο ορατό μέλλον τουλάχιστον, κάποιο θαύμα.

Κι αυτό όχι γιατί είμαι γενικά και από χαρακτήρος απαισιόδοξος ή δύσπιστος, αλλά επειδή ακριβώς ζούμε στην Ελλάδα, όπου, ως γνωστόν, όλα, όταν δεν επιτρέπονται, αναβάλλονται, παρακάμπτονται ή συμψηφίζονται εν ονόματι της συνήθειας, του μικροσυμφέροντος και του προσωρινού βολέματος όλων(;)…

ΝΙΚΟΣ ΕΠ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ (nicfalag@yahoo.gr)

19/01/2018

ανεξάρτητος :

Τα σχόλια απενεργοποιημένα