Εις μνήμη Λιλης Ζωγράφου

Εις μνήμη Λιλης Ζωγράφου

Σαν χθες (2-10-1998) έφυγε από τη ζωή η Λιλή Ζωγράφου. Αντί άλλης αναφοράς, δημοσιεύω ένα κείμενο που έγραψα, με κάποια αφορμή, πριν από οχτώ χρόνια. Όσοι πιστοί διαβάστε το:

ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΑ

Καθηγητής απειλήθηκε με διαθεσιμότητα γιατί έδωσε σε μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου των Αθηνών ως άσκηση το βιβλίο της Λιλής Ζωγράφου «Η αγάπη άργησε μια μέρα».

Οι εφημερίδες.

Η είδηση ότι το βιβλίο, που (έγινε και τηλεοπτική σειρά από τον Κ. Κουτσομύτη) επέλεξε ο ασεβής εκπαιδευτικός να δώσει στους μαθητές του, ως αντικείμενο λογοτεχνικής σπουδής, ρίφθηκε στην πυρά, με τη σεμνή παρουσία (και) κάποιου πολυπράγμονος Νομάρχη, δεν επιβεβαιώθηκε. Δεν αποκλείεται, πάντως, να το (ξανα)αντικρίσουμε αυτό το θλιβερό θέαμα, για να επέλθει έτσι πλήρης αποκατάσταση της διασαλευθείσης ηθικής, εθνικής ή θρησκευτικής ευταξίας.

Τελικά η αναβίωση του Μεσαίωνα είναι εκπληκτικά εύκολη υπόθεση. Σαν να πατάς τον διακόπτη του ηλεκτρικού. Αμέσως απλώνεται πυκνό σκοτάδι. Και ας επιμένει το ημερολόγιο ότι βρισκόμαστε στο έτος 2007 μετά Χριστόν. Η καθημερινή πραγματικότητα με τα διάφορα καμώματά της μπορεί να σε διαψεύσει οικτρά.

Κάτι τέτοιο έγινε στην προαναφερόμενη περίπτωση. Ένα πάτημα του διακόπτη βύθισε στο σκοτάδι, έστω ένα μέρος, της ελληνικής κοινωνίας. Κάποιοι κήνσορες και φύλακες μιας άτεγκτης (ψευδο)ηθικής, γνήσιοι εκφραστές μιας σκοταδιστικής νοοτροπίας, με την ιδιότητα του γονέα και με συνοπτικές διαδικασίες, αποφάσισαν ότι η Λιλή Ζωγράφου έγραψε κείμενα που διαφθείρουν τα παιδιά μας. Τα οδηγούν στην οδό της απωλείας. Γι’ αυτό στον καιάδα. Αν ζούσε σήμερα, μπορεί να τη βλέπαμε και σε κάποιο δικαστικό εδώλιο. Για το σωκρατικό κώνειο δεν είμαι βέβαιος. Παρακολουθώντας από το υπερπέραν τα τελευταία (άθλια) νέα, τη φανταζόμαστε να ραπίζει τις ανερυθρίαστες παρειές των αναιδών ή αδαών (αν και συνήθως αυτά συμβαδίζουν ή αλληλοσυμπληρώνονται) διωκτών της με ένα σαρκαστικό και συγκαταβατικό χαμόγελο.

Είναι βέβαιο ότι κάποιοι από αυτούς τους αδιάλλακτους βιβλιοκτόνους, που σφόδρα ανησυχούν και μεριμνούν για την ηθική ποιότητα και ακεραιότητα της νεολαίας και της κοινωνίας, δεν αποκλείεται να προσπαθούν να διασκεδάσουν την πλήξη τους παρακολουθώντας ανελλιπώς τα διαβόητα πρωινάδικα ή μεσημεράδικα «σεμινάρια» της αθλιότητας (για να τα διαδεχθούν τα θορυβώδη βραδινάδικα της ενημέρωσης), που προσφέρουν αφειδώς ορισμένα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια. Ή ότι επιλέγουν την εφημερίδα τους με αποκλειστικό κριτήριο το πόσο πλουσιότερη και απολαυστικότερη είναι η «ειδική» προσφορά της Κυριακής. Επομένως έχουν συγκροτημένη και αυθεντική άποψη περί τα άσεμνα και φθοροποιά. Και περί τα λογοτεχνικά ασφαλώς.

Η λογοτεχνία λοιπόν της Λ. Ζωγράφου, της οποίας ακόμη και το όνομα μερικοί μπορεί να αγνοούσαν μέχρι τώρα, σύμφωνα με την ετυμηγορία τους, σαφώς περιλαμβάνεται ανάμεσα σ’ αυτά. Πρέπει επειγόντως να προστατεύσουμε τα υγιή μας ήθη από τέτοιες επικίνδυνες συνάφειες. Ιδιαίτερα τα παιδιά μας.

Η άγνοια, η υποκρισία, η μικρόνοια και όλα τα συμπαρομαρτούντα μπορούν αρμονικά να συνυπάρξουν για να αποτελέσουν το καταλληλότερο μέσο που ανακαλεί και επικαιροποιεί τον Μεσαίωνα και τις πρακτικές του.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου είναι αναμφισβήτητα δύσκολο εγχείρημα. Προϋποθέτει βαθιά και επαρκή παιδεία και ανοικτούς ορίζοντες. Και βέβαια διαρκή και συντονισμένη προσπάθεια. Αυτό έκρινε ότι είχε χρέος και αποπειράθηκε να εφαρμόσει ο συγκεκριμένος εκπαιδευτικός, παίρνοντας στα σοβαρά τον ρόλο του απέναντι στους μαθητές και την κοινωνία.

Ε, λοιπόν αυτή η κοινωνία, αν δεν θέλει να αφεθεί στην αποδιάρθρωση και την τέλεια παρακμή, οφείλει να αντιδράσει και να συνταχθεί ανεπιφύλακτα και έμπρακτα με τον καθηγητή. Αν το αντιπαρέλθει ως ένα ήσσονος σημασίας περιστατικό, η αναβίωση της μεσαιωνικής λαίλαπας θα συμπαρασύρει και αυτούς που σήμερα προσποιούνται ότι το ζήτημα δεν τους αφορά ή, το χειρότερο, θέλουν να τηρήσουν (δήθεν) ουδέτερη στάση, για να μην συγκρουσθούν με τον (πανίσχυρο) σκοταδισμό.

Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι η ανοχή ή η αδιαφορία μας απέναντι σε τέτοια νοσηρά φαινόμενα τα νομιμοποιεί και μας υποχρεώνει να συμβιώσουμε, εκόντες άκοντες, μαζί τους. Να τα αποδεχθούμε ως φυσιολογικά και οικεία.

ΝΙΚΟΣ ΕΠΑΜ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
02-10-2007

ΥΓ. Είχε γραφεί το ήδη σημείωμα αυτό, όταν πληροφορήθηκα ότι ο καθηγητής, για προφανείς λόγους, κατανοητούς ως ένα βαθμό, ζήτησε συγγνώμη για την ασέβειά του, οπότε θα αποφύγει τελικά την τιμωρία. Η εξέλιξη αυτή, εν τούτοις, δεν αναιρεί την ουσία των όσων αναφέρουμε παραπάνω. Αντίθετα, επιβεβαιώνει τη μελαγχολική διαπίστωση ότι, αντιστάσεως (προσωπικής και κοινωνικής) μη ούσης, ο σκοταδισμός, με ένα απλό πάτημα του διακόπτη, είναι παρών ανά πάσα στιγμή.

Ν. Ε. Φ.