Μνήμη στρατηγού ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΣΑΡΑΦΗ

Μνήμη στρατηγού ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΣΑΡΑΦΗ

Έβγα έξω, προδότη Σαράφη, να δεις τα θύματά σου.
Κάθε δέκα λεπτά αυτά ακούς να ξερνούν τα μεγάφωνα.
(Γιώργης Πικρός, ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΥ)

Σαράφης Στέφανος-1Με τη συνοδεία ανατριχιαστικών κρωγμών και υλακών, που αρμονικά συνδυάζονταν με τις άλλες παιδαγωγικές μεθόδους-προϊόντα νοσηρών εγκεφάλων, προχωρούσε στη Μακρόνησο η οικοδόμηση του νέου Παρθενώνα, ως του προσφορότερου τόπου για τον φρονηματισμό των «κακών και αμετανόητων» Ελλήνων, μεταξύ των οποίων περιλαμβανόταν και ο Στρατηγός Στέφανος Σαράφης.
Κύρια επιδίωξη των αναμορφωτών του ήταν, προφανώς, να τον μειώσουν και να τον εξοντώσουν ηθικά. Ποιον, τον άνθρωπο που από τα εφηβικά του χρόνια είχε βρεθεί στην πρωτοπορία των εθνικών δημοκρατικών και απελευθερωτικών αγώνων της πατρίδας μας. Τον άξιο αξιωματικό του ελληνικού στρατού που αντί να τιμηθεί από την πατρίδα του, όπως είχε συμβεί στην υπόλοιπη Ευρώπη τουλάχιστον, για την ανελλιπή και δραστήρια συμμετοχή του σ’ αυτούς τους αγώνες, θα υποβληθεί στις φοβερότερες διώξεις που επιφύλαξε στους αγωνιστές της Εθνικής μας Αντίστασης το μετά τη μοιραία συμφωνία της Βάρκιζας καθεστώς. Ένα καθεστώς που, ως γνωστόν, εδραιώθηκε, με τη ζείδωρη συνδρομή που προσέφεραν στους πολύ κατώτερους, τότε, των περιστάσεων ηγέτες της χώρας μας, οι βρετανικές και αργότερα οι αμερικανικές λόγχες.
Φέτος συμπληρώθηκαν 50 χρόνια από τον, υπό τις γνωστές ύποπτες και σκόπιμα αδιευκρίνιστες συνθήκες, θάνατο του Στρατηγού Στέφανου Σαράφη και τον σοβαρό τραυματισμό της συζύγου του, Μάριον Σαράφη, στην παραλιακή λεωφόρο Αλίμου. Το τραγικό συμβάν, χωρίς να διεξαχθεί οποιαδήποτε σοβαρή έρευνα, χαρακτηρίσθηκε τότε, βιαστικά και βολικά, από τις ελληνικές αρχές ως ένα απλό τροχαίο ατύχημα. Ο υπαίτιος του θανάτου του, αμερικανός υποσμηναγός της βάσης του Ελληνικού, Μάριο Μουζάλι, ελέω ετεροδικίας, φυγαδεύτηκε εσπευσμένα στην Αμερική και η υπόθεση τυπικά έκλεισε, ώστε να ανακουφισθούν οι τότε αρμόδιοι, παρά τις ενστάσεις και το εύλογο και επίμονο αίτημα της Αριστεράς, αλλά και άλλων πολιτικών δυνάμεων, ώστε να φωτισθεί η υπόθεση και να αποδοθούν οι ευθύνες σ’ αυτούς στους οποίους αναλογούσαν.
Μια τέτοια ανώδυνη για τους (εγχώριους και ξένους) κύκλους της ανωμαλίας αντιμετώπιση του ζητήματος επικύρωσε περίπου τη γενική πεποίθηση ότι ο Στρατηγός Σαράφης υπήρξε, λόγω της γνωστής πολιτικής του τοποθέτησης και δράσης, ένα από τα θύματα της φοβερής ψυχροπολεμικής-αντικομμουνιστικής δίνης, η οποία καταταλάνισε, σε όλα τα επίπεδα, τη χώρα μας, με τις όποιες κατά καιρούς διαβαθμίσεις και διακυμάνσεις, μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970. Ανάλογα περιστατικά θα επαναληφθούν αργότερα (Λαμπράκης, Μανδηλαράς, Παναγούλης), τα οποία, τηρουμένων των αναλογιών, θα αντιμετωπισθούν από τις αρχές με το ίδιο πνεύμα.
Ο Στ. Σαράφης, με τη σύζυγό του ΜάριονΗ παρέλευση, λοιπόν, 50 χρόνων από τον θάνατο του Στρατηγού Σαράφη παρέχει την ευκαιρία για μια (οφειλόμενη σε κάθε περίπτωση) αναφορά στην προσωπικότητα και τη δράση του. Κάτι τέτοιο επιβάλλεται, επιπλέον, θα λέγαμε, και από το γεγονός ότι, μιλώντας κανείς σήμερα για μορφές, όπως ο Σαράφης, ουσιαστικά αναφέρεται και αναδιφεί τη νεότερη πολιτική μας ιστορία και ιδιαίτερα την περίοδο της Εθνικής μας Αντίστασης, η οποία συνοψίζεται και συμπυκνώνεται, με τον αρτιότερο τρόπο, στο πρόσωπό του. Η τόσο πλούσια σε πεπραγμένα, πάθη και παθήματα, αυτή περίοδος, ακόμη (και) μέχρι σήμερα, επιχειρείται από πολλές πλευρές, έντεχνα δια μέσου μιας αναθεωρητικής διαδικασίας να υπονομευθεί και, εν τέλει, να αποδομηθεί ως εθνικό κεφάλαιο ή να προσαρμοσθεί στα μέτρα και τις επιδιώξεις των διαφόρων κύκλων και συμφερόντων που ενοχλούνται ή επιδιώκουν να διαστρέψουν την ιστορική αλήθεια.
Διευκρινίζω ότι η δική μου προκείμενη μικρή αναφορά στόχο έχει να αποδώσει, στο μέτρο του δυνατού, βέβαια, τιμή, στη μνήμη του Στρατηγού Στέφανου Σαράφη, όχι φυσικά από τη θέση του ειδικού, αλλά από καθαρά προσωπικό ενδιαφέρον σε ό,τι αφορά την νεότερη ιστορική μας διαδρομή, καθώς και τα πρόσωπα που τη σημάδεψαν με τη δράση τους. Η περίπτωση του Στρατηγού Σαράφη, προσφέρεται, νομίζω, θαυμάσια ως ένα από τα τυπικότερα και φωτεινότερα παραδείγματα, αλλά και ως κίνητρο για μια ουσιαστικότερη ιστορική προσέγγιση. Ωστόσο, πρέπει να επισημάνουμε ότι ο Σαράφης, δυστυχώς, εξακολουθεί να αδικείται και μετά θάνατον, ακόμη και από τους ομοδόξους του, αφού μέχρι σήμερα δεν εδέησε να γραφεί έστω μια βιογραφία του, εκτός και αν η ερευνητική μου προσπάθεια μου δεν μπόρεσε να εντοπίσει την ύπαρξή της.
Σαραφης-ΑρηςΟ Στέφανος Σαράφης γεννήθηκε το 1890 στα Τρίκαλα της Θεσσαλίας. Σχεδόν έφηβος, επηρεάζεται βαθιά από τα συγκλονιστικά γεγονότα της εποχής (Μακεδονικός Αγώνας, εξέγερση Κιλελέρ, κυρίως δε το κίνημα στο Γουδί το 1909). Γι’ αυτό γρήγορα αλλάζει προσανατολισμό, εγκαταλείποντας τη Νομική Σχολή, για να καταταγεί (αρχικά ως εθελοντής λοχίας στο Σύνταγμα Τρικάλων) στον ελληνικό στρατό. Έλαβε μέρος στους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913) και το 1916 προσχώρησε στο βενιζελικό κίνημα της Εθνικής Άμυνας. Στην εκστρατεία της Μικράς Ασίας, το 1919, ο Σαράφης υπήρξε ο νεότερος ταγματάρχης. Μετά τις καταλυτικές και μοιραίες για τον μικρασιατικό, και όχι μόνο, ελληνισμό εκλογές του Νοεμβρίου του 1920, στις οποίες ηττήθηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, τέθηκε από την κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος σε διαθεσιμότητα, ως (επικίνδυνο προφανώς) πρόσωπο της εμπιστοσύνης του γνωστών δημοκρατικών φρονημάτων συνταγματάρχη, τότε, Αλέξανδρου Οθωναίου και εκτοπίσθηκε στην Καλαμάτα και το Γύθειο.
Μετά την υπό τον Νικόλαο Πλαστήρα επανάσταση του 1922, ο Σαράφης επανήλθε στο στράτευμα. Το γενικότερο ανανεωτικό κλίμα που ενέπνευσε και εγκαινίασε η ανακήρυξη της Ελληνικής Δημοκρατίας το 1924, με την έκπτωση της εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσης μοναρχίας, δημιούργησε τις βασικές προϋποθέσεις για ανασυγκρότηση και αναβάθμιση του στρατού, γι’ αυτό εστάλη για μετεκπαίδευση στη Γαλλία.

httpv://youtu.be/lQIA7aom1uI

Η αξιόλογη θεωρητική του κατάρτιση, σε συνδυασμό με την πλούσια πολεμική του πείρα στα πεδία των μαχών, τον ανέδειξαν σε έναν από τους ικανότερους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού. Δίκαια, λοιπόν, του ανατέθηκε να υπηρετήσει, σε διάφορες διοικητικές και διευθυντικές θέσεις, στις οποίες η θητεία του υπήρξε επιτυχής.
Λόγω της συμμετοχής του στο κίνημα του 1935, αποτάχθηκε από το στράτευμα, καταδικάσθηκε σε ισόβια και εγκλείσθηκε στις Φυλακές Αίγινας. Εμβρόντητοι και αμήχανοι οι στρατοδίκες του, στη δίκη, τον άκουσαν να συνοψίζει την απολογία του στις εξής επιγραμματικές και παροιμιώδεις φράσεις: «με ξέρετε, σας ξέρω, δικάστε με». Τότε οι αντίπαλοί του, για να τον εκδικηθούν και να τον ταπεινώσουν, οργάνωσαν σε βάρος του μια θλιβερή «δημόσια αποδοκιμασία». Ο Σαράφης περνάει αγέρωχα και περιφρονητικά ανάμεσα σε μπράβους που παρίσταναν τους πατριώτες και το «οργισμένο πλήθος» (Λ. Αρσενίου, Ο ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, Λάρισα, 2006).
Με την επάνοδο του βασιλιά Γεωργίου (1935), στην οποία πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραμάτισε ο άλλοτε συνοδοιπόρος και συμμαχητής του, Στρατηγός Γεώργιος Κονδύλης, αμνηστεύθηκε, αλλά το τεταρταυγουστιανό καθεστώς, αμέσως μετά την εγκαθίδρυσή του, τον συνέλαβε και τον εκτόπισε στη Μήλο. Έφτασε δε στο έσχατο σημείο κατάπτωσης (το καθεστώς αυτό που εξακολουθεί να διεκδικεί κατά τα άλλα, ακόμη μέχρι σήμερα, δια των διαφόρων απολογητών του, την αποκλειστικότητα του ιστορικού ΟΧΙ στον φασισμό) να απορρίψει, όπως και σε άλλους απότακτους δημοκρατικούς αξιωματικούς (600 περίπου τους υπολογίζει ο ίδιος ο Σαράφης), το αίτημά του να συμμετάσχει στον παλλαϊκό συναγερμό που εσήμανε η ιταλική επίθεση στις 28-10-1940. Είναι το ίδιο καθεστώς, ας μη ξεχνούμε, του πάγου και του ρετσινόλαδου, που είχε παραδώσει στους Γερμανούς κατακτητές τους φυλακισμένους κομμουνιστές της Ακροναυπλίας.

Από την αρχή της Κατοχής, ενώ κάποιοι άλλοι (και) συνάδελφοί του συναγελάζονταν, με το αζημίωτο βέβαια, με τον κατακτητή, ή, στην καλύτερη περίπτωση, ενέγραφαν υποθήκες για το (μεταπελευθερωτικό) μέλλον, ο Σαράφης, ως ευαίσθητος και ανήσυχος δημοκρατικός πολίτης, πρωτοστάτησε στη δημιουργία αντιστασιακών οργανώσεων. Τον Απρίλιο του 1943 προσχώρησε στο Ε.Α.Μ., επειδή είχε πεισθεί ότι, κυρίως, μέσα από την οργάνωση αυτή είχαν δημιουργηθεί οι κατάλληλες προϋποθέσεις και συνθήκες για μια πραγματική και αποτελεσματική αντίσταση κατά των κατακτητών.

Η αναγνωρισμένη δε αξία του ως αξιωματικού, καθώς και το δημοκρατικό του ήθος, δικαιολογημένα, υπήρξαν οι λόγοι για να του εμπιστευθούν οι συναγωνιστές του την αρχηγία του Γενικού Επιτελείου του Ε.Λ.Α.Σ., γεγονός που παρακίνησε και άλλους δημοκρατικούς αξιωματικούς να ενταχθούν στις γραμμές του για να πολεμήσουν τους κατακτητές. Διαθέτοντας, αναμφισβήτητα, πλούσια προσόντα, δίκαια αναδείχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικο-πολιτικούς ηγέτες του αριστερού αντιστασιακού κινήματος, το οποίο εκπροσώπησε, εξάλλου, στις διασκέψεις του Λιβάνου και της Καζέρτας.
Το καθεστώς ανομίας και τρομοκρατίας που διαμορφώθηκε, μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας (1945), τον έθεσε σε διαθεσιμότητα, οπότε αρχίζει η μακρά και επώδυνη προσωπική περιπέτειά του, ομόρροπη και παράλληλη με αυτή σύν-παντος του αριστερού-αντιστασιακού κινήματος. Από το 1946 μέχρι το 1951 εξορίσθηκε σε διάφορα νησιά (Ικαρία, Σέριφος, Άγιος Ευστράτιος, Μακρόνησος). Στις βουλευτικές εκλογές του 1951 είχε εκλεγεί βουλευτής της νεοσύστατης Ε.Δ.Α., όμως πραξικοπηματικά ακυρώθηκε η εκλογή του, όπως και των άλλων συνεξορίστων και φυλακισμένων βουλευτών της Αριστεράς Το 1952 εξελέγη γενικός γραμματέας της Ε.Δ.Α και πάλι βουλευτής στις εκλογές του 1956 μέχρι τον, υπό τις γνωστές συνθήκες, τραγικό θάνατό του το 1957.

Ορισμένες εμπειρίες και κρίσεις του για τα γεγονότα στα οποία υπήρξε μάρτυρας και πρωταγωνιστής πρόλαβε να τις εκθέσει στα εξής βιβλία που συνέγραψε: Ο Ε.Λ.Α.Σ. (1946) και ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ (1952) και μετά τον θάνατό του κυκλοφόρησαν: ΑΡΘΡΑ, ΛΟΓΟΙ, ΔΗΛΩΣΕΙΣ, 1952-1957(1957) και το ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ (1980).
Ο Στρατηγός Στέφανος Σαράφης είχε, θα έλεγε κανείς, το «προνόμιο» να ζήσει σε μιαν εποχή ριζικών εθνικών, πολιτικών και κοινωνικών ανακατατάξεων. Μιαν εποχή που έχει να επιδείξει στιγμές μεγαλείου αλλά και άγους.

Συντάχθηκε, ανυποχώρητα χωρίς να υπολογίσει το προσωπικό κόστος, με τις δυνάμεις που με συνέπεια υπερασπίζονταν τα συμφέροντα του έθνους και του λαού και αναμετρώνταν με τις αντίπαλες που τα επιβουλεύονταν και προοιωνίζονταν την οπισθοδρόμηση και την παρακμή.
Ο Σαράφης δεν γοητεύθηκε ποτέ από αξιώματα και ανταμοιβές που, άνετα και με την αξία του άλλωστε, θα μπορούσε να προσπορίσει στον εαυτό του. Προτίμησε την ανιδιοτελή και προπαντός δύσβατη πορεία του λαϊκού αγωνιστή, διαθέτοντας το κύρος και τις δυνάμεις του στην υπηρεσία του κοινού καλού, αλλά και υπομένοντας, από την άλλη, τις ατελείωτες διώξεις, τους κατατρεγμούς, τις απογοητεύσεις.

Αυτή την επιλογή του, που ασφαλώς, περικλείει βαθύ ηθικό μεγαλείο και ακεραιότητα, το καθεστώς της μισαλλοδοξίας, υπό την όποια εκδοχή του, ποτέ δεν του τη συγχώρεσε. Γι’ αυτό και δεν δίστασε να μεθοδεύσει και να πραγματοποιήσει, εν τέλει, και τη φυσική του εξόντωση.
Κλείνω το σημείωμα αυτό με μια χαρακτηριστική αποστροφή, προσυπογράφοντάς την, φυσικά ανεπιφύλακτα, από το προαναφερόμενο βιβλίο του Λ. Αρσενίου: «Τα Τρίκαλα, οι Τρικαλινοί, οι συναγωνιστές του και οι γνωστοί του μπορούν να λένε: είχαμε την ευτυχία να γνωρίσουμε αυτόν τον γενναίο άνδρα». Εμείς, βέβαια, δεν είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε τον Στέφανο Σαράφη. Ωστόσο, δικαιωματικά, νομίζω, μπορούμε να διεκδικούμε μερίδιο από τη μεγάλη τιμή και την υπερηφάνεια που εσαεί αντανακλά το λαμπρό αγωνιστικό και πάντα επίκαιρο παράδειγμά του, με την αυτονόητη υποχρέωσή μας να το μελετούμε επισταμένα, σε όλα του τα επίπεδα και τις διαστάσεις, ώστε να αντλούμε χρήσιμα συμπεράσματα και διδάγματα.

ΠΗΓΕΣ:
1) Γ. Πικρός, ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΝΗΣΟΥ, 1975,
2) Εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ ΛΑΡΟΥΣ ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ,
3) Εγκυκλοπαίδεια ΥΔΡΙΑ,
4) Λ. Αρσενίου, Ο ΑΝΤΙΣΤΑΣΙΑΚΟΣ ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ, ΛΑΡΙΣΑ, 2006,
5) Δ. Φωτιάδης, ΕΝΘΥΜΗΜΑΤΑ, Τ. Β΄ ΚΕΔΡΟΣ, 1983,
6) Γ. Τσαπόγας, «Στέφανος Σαράφης: Αγωνιστής της Εθνικής Αντίστασης και θερμός υπερασπιστής της Ειρήνης», Εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, φύλλο της 1-8-2001,
7) Γ. Πετρόπουλος, «Η δολοφονία του Στέφανου Σαράφη», Εφημερίδα ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, φύλλο της 26-5-2002.

ΝΙΚΟΣ ΕΠΑΜ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ.

28/05/2007

Το κείμενο γράφτηκε πριν από οχτώ χρόνια. Το (ξανα)δημοσιεύω χωρίς καμία απολύτως αλλαγή, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης  (31 Μάη) 58 χρόνια από τον άδικο και ύποπτο θάνατο του θρυλικού στρατηγού.