ΝΙΚΟΣ ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ: «Ο δρόμος του δασκάλου»

«στο δρομο για τα θερμα-ΚαρτέρηςΤώρα, ύστερα από τόσα χρόνια, αρχίζω να αναρωτιέμαι μήπως ο λόγος που δεν μπόρεσα να βρω το ΚΕΤΕ, όταν το έψαχνα στη Νιγρίτα, είναι γιατί ανήκει στη σφαίρα του μυθικού, είναι ένας τόπος ιδανικός, όπου οι άνθρωποι γίνονται καλύτεροι, ταπεινόφρονες, ανιδιοτελείς, ειλικρινείς και γελαζούμενοι. Είναι λογικό, μιας κι εμπιστεύομαι  την κρίση μου λιγότερο απ’ τη φαντασία μου, να αμφιβάλλω ότι το βρήκα ποτέ…»

(Από το βιβλίο, σελ. 35).

Αν η αξία ενός βιβλίου μπορούσε να εκτιμηθεί -αλίμονο- με, αν όχι μοναδικό αλλά βασικό, κριτήριο και μέτρο τον όγκο του, τότε μια απλή ματιά στις προθήκες ενός βιβλιοπωλείου θα ήταν αρκετή για να πιστοποιηθεί ότι, εκτός από χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, είμαστε και χώρα πολλών και μεγάλων συγγραφέων. Πάντως, οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, στους οποίους συχνά καταφεύγουμε, είτε από αμηχανία είτε από απόγνωση, για να ζητήσουμε βοήθεια, σε ανύποπτο χρόνο, είχαν επισημάνει και προειδοποιήσει συγχρόνως ότι «ουκ εν τω πολλώ το ευ».

Κοινός τόπος όλα αυτά, βέβαια, θα παρατηρήσει κανείς, πλην όμως, η επίκλησή τους είναι, νομίζω, αναγκαία και χρήσιμη, γιατί δυστυχώς, στις μέρες μας, τα πιο ακατανόητα ή δυσνόητα πράγματα είναι, πολλές φορές, τα αυτονόητα και τα προφανή. Γι’ αυτό χρειάζονται όχι μόνο τη συχνή υπόμνηση αλλά και τον υπερασπιστικό μας λόγο.

Αν θέλαμε να παρομοιάσουμε τη διαδρομή μας σ’ αυτή τη ζωή με ένα βιβλίο, τότε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαιά του θα ήταν αυτό των σχολικών μας χρόνων. Συμπίπτουν (τα χρόνια αυτά) με τις πρώτες δειλές προσπάθειές μας να ανιχνεύσουμε τον περιβάλλοντα κόσμο και να προσαρμοσθούμε –όσο αυτό είναι δυνατό- στους κανόνες, τους ρυθμούς και τις απαιτήσεις του. Να ενταχθούμε σιγά σιγά στην κοινωνική ζωή. Είναι τότε που δειλά δειλά αρχίζουμε να σχεδιάζουμε και να διαμορφώνουμε τον κατοπινό μας εαυτό.  

Πολλά και έντονα τα (θετικά ή αρνητικά) βιώματα από την περίοδο αυτή, που μένουν βαθιά κρυμμένα, φυλαγμένα θα λέγαμε, σε μια γωνιά της μνήμης μας και, δοθείσης ευκαιρίας, αναδύονται στην επιφάνεια, οπότε φυσικό και επόμενο είναι να προκαλούν ποικίλα συναισθήματα και αντιδράσεις.

Η ανάκληση και η καταγραφή τέτοιων βιωμάτων, είτε από την πλευρά του διδάσκοντος είτε του διδασκομένου, εύλογα και εύκολα, κεντρίζουν την προσοχή και το ενδιαφέρον του αναγνώστη, γιατί σε πολλά απ’ αυτά, όχι χωρίς έκπληξη και συγκίνηση, θα αναγνωρίσει, σαν σε καθρέφτη, και τον εαυτό του. Ως συμμέτοχο και συν-δημιουργό, λιγότερο ή περισσότερο, των γεγονότων και των καταστάσεων που αναβιώνουν και αναδεικνύονται, ως μνήμες, με την –επιλεκτική κατ’ ανάγκην- καταγραφή.

Σε μιαν εποχή ρευστή και αλλοπρόσαλλη, όπως η σημερινή, όπου το κοινωνικό αγαθό της Παιδείας και οι λειτουργοί της αμφισβητούνται και απαξιώνονται ολοένα και περισσότερο, είναι ανάγκη ν’ ακουστεί ευρύτερα στην κοινωνία η λαγαρή φωνή του δασκάλου. Συμπρωταγωνιστής, ως ο άλλος πόλος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, ανάλογα με την ευαισθησία, την ευθύνη και την εν γένει προσωπική και πνευματική συγκρότησή του, συμβάλλει στη λιγότερο ή περισσότερο επιτυχή αντιμετώπιση των προβλημάτων και των καταστάσεων στον χώρο του σχολείου. Κατορθώνει να μυήσει το παιδί στον πλούσιο κόσμο της Παιδείας, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι κι ο ίδιος έχει γαλουχηθεί με τα νάματά της.

Διαβάζοντας το τελευταίο βιβλίο του Γιώργου Καρτέρη (Στο δρόμο για τα Θερμά, από τις εκδόσεις ΠΕΡΙΤΕΧΝΩΝ, σελίδες 69), σκέφτεσαι ότι στην εποχή μας και σε ό, τι ζοφερό αυτή κομίζει ή προοιωνίζεται, το καλό βιβλίο, ευτυχώς, βρίσκει –ακόμα- τη δύναμη και τον τρόπο να αντιστέκεται και να επιβιώνει. Και να λειτουργεί ως αντίδοτο και έσχατο καταφύγιο. Όχι, βέβαια, για να δραπετεύσει κανείς από τη σκληρή πραγματικότητα και να γλιτώσει από τα δεινά της, αλλά για να μπορέσει να την αντιμετωπίσει από καλύτερες θέσεις και να ξεπεράσει τις δυσκολίες.

Η ευδόκιμη εκπαιδευτική του θητεία του Γιώργου Καρτέρη είναι λογικό να τον προδιαθέτει και να τον ωθεί ώστε να αντλεί θέματα για τα βιβλία που γράφει από τη σχολική ζωή που σημάδεψε βαθιά και τη δική του ζωή. Είναι τόσες οι εμπειρίες και τα βιώματα που θα χρειάζονταν πολλοί τόμοι για να χωρέσουν. Ο συγγραφέας με το υπό συζήτηση βιβλίο του δεν προσέρχεται για να αυτοβιογραφηθεί ή να καταθέσει τα απομνημονεύματά του. Μερικές χαρακτηριστικές στιγμές της εκπαιδευτικής του διαδρομής θέλει να αναδείξει μέσα από τις οποίες ο αναγνώστης βρίσκει την ευκαιρία να «ανακαλύψει» τον ίδιο τον συγγραφέα όχι μόνο ως δάσκαλο αλλά ως ενεργό και υπεύθυνο πολίτη. Μέσα από αναφορές σε γεγονότα και πρόσωπα, θα ανιχνεύσει τις αγωνίες, τις ευαισθησίες, τους προβληματισμούς, τις προσδοκίες του. 

Και βέβαια θα πειστεί ότι ο δάσκαλος Γιώργος Καρτέρης προσέγγισε το λειτούργημα που του ανέθεσε η κοινωνία να υπηρετήσει, ανεξάρτητα από τους όρους και τις προϋποθέσεις που του εξασφάλισε η πολιτεία, με την επιβαλλόμενη, από τη φύση και τον σκοπό του, ευαισθησία και επίγνωση. Ότι προσπάθησε να ανταποκριθεί στο έργο του με τη μεγαλύτερη δυνατή επάρκεια και συνέπεια. Ο δρόμος για τα Θερμά ήταν γι’ αυτόν κάτι σαν το περιπετειώδες ταξίδι του Οδυσσέα στην Ιθάκη. Δεν έχει σημασία αν τελικά ο άγνωστος νεαρός καθηγητής, που αφήνοντας την πολύβουη και σαγηνευτική Αθήνα προσάραξε στην επαρχιακή πολίχνη της Νιγρίτας, βρήκε το ΚΕΤΕ που οραματίστηκε. Αρκεί ο αδιάκοπος αγώνας και η αγωνία του να το αναζητήσει και να αφιερώσει σ’ αυτό τα καλύτερα χρόνια της ζωής του.

Το βιβλίο του Γιώργου Καρτέρη, όπως και τα προηγούμενα άλλωστε, διαβάζεται ευχάριστα και απνευστί, όπως συνηθίζουμε, γιατί ο λόγος του ρέει σαν το νερό φυσικής πηγής. Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση, λες κρίμα που δεν έχει και συνέχεια. Η μόνη επιλογή σου πια είναι να το ξαναδιαβάσεις.

Προτού κλείσω το σύντομο αυτό σημείωμα, ας μου επιτραπεί μια παραίνεση προς τους εν ενεργεία συναδέλφους του Γιώργου Καρτέρη. Να διαβάσουν οπωσδήποτε το βιβλίο αυτό. Θα είναι γι’ αυτούς ένα μοναδικό μάθημα – κίνητρο, ώστε να συνειδητοποιήσουν πόσο βαριά, αλλά και γοητευτική, αποστολή έχουν αναλάβει από τη στιγμή που επέλεξαν να γίνουν δάσκαλοι.

ΝΙΚΟΣ ΕΠ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ (nicfala@yahoo.gr)

<

p style=”text-align: right;” align=”center”>09-04-2014