Νίκος Φαλαγκάρας: Τυραννοκτόνα κείμενα

Νίκος Φαλαγκάρας: Τυραννοκτόνα κείμενα

xoyntaΤο κείμενο που ακολουθεί γράφτηκε πριν από επτά χρόνια και δημοσιεύθηκε στον τοπικό τύπο. Το ξαναδημοσιεύω, γιατί σχετίζεται άμεσα με τη σημερινή θλιβερή επέτειο.

  1. Οι «φιλήσυχοι» και οι «περίοικοι» των φιλήσυχων τροφοδότησαν τις στρατιές των βασανιστών, που έδρασαν στα χιτλερικά λάγκερ, στα γκέτο, στα άντρα της Λουμπιάνκα και στα Γκουλάγκ, στην Μπουμπουλίνας.

(Από τον πρόλογο του Δημήτρη Ραυτόπουλου στους «ΑΝΘΡΩΠΟΦΥΛΑΚΕΣ» του Περικλή Κοροβέση),

2.Αυτοί όμως για να σε ταπεινώσουν χρειάζεται να ταπεινώσουν πρώτα μέσα τους τον άνθρωπο. Κι ας περιφέρωνται φουσκωμένοι μέσα τους, εξουσιάζοντας τον πόνο, την αϋπνία, την πείνα, την απελπισία του συνανθρώπου τους… Το δικό μου μαρτύριο πληρώθηκε πολύ ακριβά απ’ αυτούς.

(Από το βιβλίο ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΛΑΚΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ» του Γ-Α. Μαγκάκη)].

 

Η συμπλήρωση φέτος σαράντα χρόνων από την επιβουλή κατά της δημοκρατίας και την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας των συνταγματαρχών στη χώρα μας συμπίπτει με την (επαν)έκδοση δύο μικρών σε αριθμό σελίδων βιβλίων, που εκτός από την επικαιροποίηση μιας από τις μελανότερες φάσεις της νεώτερης ιστορίας μας, συγκροτούν ένα αμείλικτο κατηγορητήριο για κάθε μορφής και εποχής τυραννικό καθεστώς.
Αναψηλαφώντας οι συγγραφείς τις δικές τους πικρές μνήμες και εμπειρίες, στην πραγματικότητα ανασυγκροτούν και αναβαθμίζουν τη συλλογική μνήμη, μαζί και την αυτογνωσία, σε μιαν εποχή, όπως η τρέχουσα, που αυτές οι έννοιες, όπως και κάποιες άλλες ανάλογου βάρους, απαξιώνονται και τείνουν να εκτοπισθούν στο περιθώριο.
anthropofilakesΤα βιβλία αυτά γράφτηκαν από δύο ανθρώπους, ο καθένας από τους οποίους έχει τη δική του ξεχωριστή και σημαντική πολιτικο-κοινωνική διαδρομή και παρουσία στον δημόσιο βίο, πλην όμως, με συνείδηση και πεποιθήσεις αποτελούμενες από το ίδιο πρωτογενές υλικό, βρέθηκαν υπό τις ίδιες τραγικές συνθήκες και υπέστησαν τις πιο ακραίες συνέπειες ενός απεχθούς καθεστώτος όπως ήταν αυτό της 21ης Απριλίου 1967. Τα συγκλονιστικά κείμενα που συνέθεσαν μέσα στο κελί της φυλακής γρήγορα έσπασαν την απομόνωση των συγγραφέων τους και ταξίδεψαν σχεδόν παντού. Βοήθησαν σημαντικά ώστε να αφυπνισθεί η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη και εν συνεχεία να εκδηλώσει τη συμπάθεια και την αλληλεγγύη της προς τους δεινά δοκιμαζόμενους στην Ελλάδα αγωνιστές της ελευθερίας και της δημοκρατίας.
Πρόκειται, αφενός για το βιβλίο του Περικλή Κοροβέση «ΑΝΘΡΩΠΟΦΥΛΑΚΕΣ», από τις εκδόσεις ΗΛΕΚΤΡΑ, σελίδες 159, το οποίο προλογίζεται από τον λογοτεχνικό κριτικό και συγγραφέα Δημήτρη Ραυτόπουλου και αφετέρου για το βιβλίο του Γεωργίου-Αλέξανδρου Μαγκάκη «ΓΡΑΜΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΦΥΛΑΚΗ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ», από τις εκδόσεις ΙΚΑΡΟΣ, σελίδες 65, με πρόλογο του καθηγητή Δημήτρη Τσάτσου.
Έχουμε στα χέρια μας λοιπόν δύο βιβλία που αποτυπώνουν με τον πιο εύγλωττο και διαυγή τρόπο τον πόνο αλλά και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου που είναι αποφασισμένος να αναμετρηθεί μέχρις εσχάτων με τη βαρβαρότητα στην πιο ακραία της μορφή. Διαβάζοντάς τα, νοιώθει κανείς την αποστροφή και την απέχθεια να τον πλημμυρίζουν για κάθε τι που συνθλίβει και καταλύει την ανθρώπινη αξία, αυτό το πρώτο αλλά και το έσχατο στοιχείο-γνώρισμα που μας διακρίνει στο ζωικό βασίλειο.
Τέτοια κείμενα ασφαλώς και θα έπρεπε να διδάσκονται στα σχολεία μας, δίπλα στον Επιτάφιο του Θουκυδίδη, τον Θούριο του Ρήγα, την Ελληνική Νομαρχία και τα Απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, έτσι ώστε, ως άτομα και συγκροτημένη κοινωνία, να είμαστε σε θέση να εκ-τιμούμε, σε όλη της την έκταση, την αξία και το μεγαλείο της ελευθερίας. Να θεωρούμε την υπεράσπισή της, με όλες μας τις δυνάμεις και με ό,τι αυτό συνεπάγεται, αυτονόητο και εκ των ουκ άνευ καθήκον και προτεραιότητα. Να διαμορφώνουμε εν τέλει τα αναγκαία αντισώματα, για να μη βρεθούμε κάποια μοιραία στιγμή στα νύχια των ανθρωποφυλάκων. Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη να διαβασθούν αυτά τα βιβλία απ’ όλους μας. Ιδίως από τις νεώτερες γενιές που -ευτυχώς- γι’ αυτές οι ανελεύθερες εκείνες εποχές είναι βέβαια μόνο παρελθόν το οποίο δεν τις αγγίζει ως εμπειρία, ωστόσο το κεφάλαιο αυτό της σύγχρονης ιστορίας μας μάς αφορά όλους. Η μελέτη τους θα είναι μοναδικό μάθημα δημοκρατικής στάσης και αγωγής.
γραμμα απο τη φυλακήΣτις σημερινές συνθήκες η δημοκρατία, σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, που ανήκει οργανικά στην Ευρώπη, ασφαλώς και δεν κινδυνεύει από τα τανκς κάποιων θερμο(ανεγ)κέφαλων συνταγματαρχών. Αντιμετωπίζει όμως άλλης τάξεως προβλήματα που προοδευτικά την υπονομεύουν και την απαξιώνουν. Γίνεται όλο και εντονότερα αισθητή μια γενικευμένη δομική και θεσμική κρίση, που δεν είναι βέβαια αποκλειστικό προνόμιο της ελληνικής κοινωνίας, και αποτυπώνεται σε πολλά επίπεδα. Η απάντηση σε όλα αυτά τα αρνητικά και εκφυλιστικά συμπτώματα πρέπει να αναζητείται στις εφεδρείες και τις δυνατότητες που παρέχει η ίδια η δημοκρατία δια των θεσμικών της οργάνων και διαδικασιών, σε καμία πάντως περίπτωση στην προσφυγή σε από μηχανής θεούς και παράγοντες, οι οποίοι, ως η εκάστοτε έκδοση ανθρωποφυλάκων, επιδιώκουν να τη συκοφαντήσουν και να την αχρηστεύσουν.
Την προστασία της δημοκρατίας, ως ιδεολογία και πολίτευμα, τη διασφαλίζει αποτελεσματικότερα η περισσότερη δημοκρατία με τις θεσμικές της λειτουργίες και εγγυήσεις και όχι ο ακρωτηριασμός της που, υπό ορισμένες συνθήκες και συγκυρίες, μπορεί να διολισθήσει στο αστυνομικό κράτος και στους ανθρωποφύλακες. Ο ρόλος του συνειδητοποιημένου και ενεργού πολίτη ο οποίος διεκδικεί ουσιαστική συμμετοχή στο πολιτικο-κοινωνικό γίγνεσθαι, υπερασπίζεται τα δικαιώματα αλλά συγχρόνως αποδέχεται και αναλαμβάνει τις όποιες ευθύνες που του αναλογούν, εν προκειμένω είναι καθοριστικός και αναντικατάστατος. Τέτοιοι πολίτες επέλεξαν να είναι οι συγγραφείς των βιβλίων, Κοροβέσης και Μαγκάκης, γι’ αυτό η αντίστασή τους στη βία και την ταπείνωση προέκυψε ως κάτι το φυσικό και το αυτονόητο.
Το αν η περίπτωσή τους ανήκει διαχρονικά στον κανόνα ή την πλειοψηφία της κοινωνίας μας είναι άλλο θέμα που προσφέρεται για προβληματισμό και συζήτηση. Ως ελεύθεροι άνθρωποι, όταν βρέθηκαν μπροστά στο δίλημμα, δηλαδή να επιλέξουν ανάμεσα στη βαρβαρότητα και την αξιοπρέπεια, προτίμησαν ασφαλώς την αξιοπρέπεια, έστω και αν αυτό εσήμαινε (πύρρειο εν τέλει) νίκη των ανθρωποφυλάκων και αντίστοιχα δική τους εξουθένωση.

ΝΙΚΟΣ ΕΠΑΜ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ (nicfalag@yahoo.gr)
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
02/10/2008