Ο Σόιμπλε αναζητά προτεκτοράτο

εκμεταλλευόμενος την επίθεση στο Παρίσι έβαλε την Γαλλία σε ρόλο δούρειου ίππου για την Ελλάδα

Ο Σόιμπλε αναζητά προτεκτοράτο

[Του Σπύρου Σουρμελίδη]

Σπύρος ΣουρμελίδηςΣτα όρια της απειλής που οδηγεί στην κατάλυση της εθνικής κυριαρχίας και των συνόρων του εθνικού κράτους, δηλαδή στα όρια της εισβολής, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί η επιστολή  που έστειλαν στον Επίτροπο Μετανάστευσης Δημήτρη Αβραμόπουλο οι υπουργοί Εσωτερικών της Γερμανίας και της Γαλλίας Τόμας Ντε Μεζιέρ και Μπερνάρ Καζνέβ, με την οποία ζητούν να επιτραπεί στην Frontex να παρεμβαίνει ακόμη και χωρίς την άδεια ενός κράτους, δηλαδή της Ελλάδας. 

Οι δύο υπουργοί καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευρύνει τους κανόνες της Σένγκεν «ώστε η FRONTEX να μπορεί γρήγορα να κληθεί στη βάση μίας αξιολόγησης κινδύνου που θα γίνεται από την ίδια την FRONTEX, σε περίπτωση σοβαρών ελλείψεων στον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων». Στην επιστολή τους επισημαίνουν ακόμη ότι «σε εξαιρετικές περιπτώσεις θα πρέπει η FRONTEX να μπορεί να αναλάβει πρωτοβουλίες για την κινητοποίηση ομάδων άμεσης δράσης με δική της ευθύνη». Ως τώρα, τέτοια κινητοποίηση ήταν δυνατή μόνο εφόσον ένα κράτος-μέλος το ζητούσε και τα άλλα κράτη-μέλη συμφωνούσαν.

Τέτοιες απαιτήσεις θα μπορούσαν να προκαλέσουν τεράστια κρίση σταθερότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς είναι φασιστικής έμπνευσης αιτήματα. Είναι διαφορετικό πράγμα η συνεργασία για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος και διαφορετικό πράγμα η κατάλυση δια μέσου θεσμικού πραξικοπήματος της εθνικής κυριαρχίας.

Η Ελλάδα την οποία κατά κύριο λόγο δείχνουν οι δύο υπουργοί εξακολουθεί να  μην έχει κυβέρνηση εθνικής αξιοπρέπειας. Πιέζεται πάντα και συνήθως στο παρά πέντε υποχωρεί. Όμως η συγκεκριμένη υπόθεση ξεπερνά το πρόβλημα του δημοκρατικού ελλείμματος στην Ευρώπη και επιβάλλει τον αυταρχισμό, ουσιαστικά μετατρέπει χώρες σε επίσημα προτεκτοράτα. Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται ανερμάτιστη, χωρίς αρχή και τέλος, χωρίς σχέδιο και γι αυτό πάντα γίνεται εύκολη λεία σε κάθε είδους πιέσεις. Όμως αυτό το πρόβλημα ξεπερνά κάθε έννοια επικοινωνιακής διαχείρισης και αγγίζει τα όρια της διαχείρισης μιάς χώρας που έχει ήδη καταρρεύσει.

Αν η κυβέρνηση δεν αντισταθεί και δεν αποτρέψει τα εν λόγω σχέδια το ιστορικό βάρος των εξελίξεων δεν θα μπορέσει να το σηκώσει, ούτε ο πρωθυπουργός, ούτε το κόμμα του. Όπως αναφέρει σχετικά  και η Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να παρουσιάσει στις 15 Δεκεμβρίου σχέδιο νόμου για την ενίσχυση της FRONTEX, ενώ αυτή την στιγμή συζητούνται διάφορα μοντέλα προκειμένου να ανταποκριθούν στις γερμανογαλλικές απαιτήσεις. Σύμφωνα με τις πηγές της εφημερίδας, η μία επιλογή είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει σχέδιο δράσης, το οποίο θα θεωρηθεί εγκεκριμένο εφόσον κανένα κράτος-μέλος ή καμία επαρκής πλειοψηφία κρατών-μελών δεν διαφωνήσουν εντός ορισμένου χρονικού διαστήματος, ενώ μια άλλη επιλογή είναι να ψηφίσουν με ειδική πλειοψηφία οι υπουργοί Εσωτερικών.

«Η διαμόρφωση του σχεδίου είναι πολιτικά ευαίσθητη, διότι παρεμβαίνει στα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών», επισημαίνει η εφημερίδα, αλλά τονίζει ότι ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ θέλει στο μέλλον να αποφύγει καταστάσεις όπως στην Ελλάδα. «Η Αθήνα αντιδρούσε επί εβδομάδες στην ευρωπαϊκή βοήθεια και την ζήτησε μόνο όταν τα άλλα κράτη-μέλη την απείλησαν με την de facto αποβολή της Ελλάδας από την Ζώνη Σένγκεν», αναφέρεται στο δημοσίευμα. «Αυτό είναι σίγουρα μια συνέπεια του ότι εδώ και χρόνια παρακολουθούμε ότι μια κοινή ευθύνη, η ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων, εν μέρει δεν εκπληρώνεται από τα κράτη-μέλη. Αυτό οδηγεί σε μεγάλα προβλήματα στο εσωτερικό της ΕΕ, για αυτό μπορώ να κατανοήσω πολύ καλά αυτή την συζήτηση», δήλωσε στο ZDF ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Μάρτιν Σουλτς, ενώ σε ό,τι αφορά την έγκριση ενός τέτοιου σχεδίου παραδέχθηκε ότι αυτή τη στιγμή, λόγω της προσφυγικής πολιτικής, υπάρχει μεγάλη διάσταση απόψεων στο εσωτερικό της ΕΕ. «Έχουμε ένα μεγάλο πρόβλημα μεταξύ άλλων επειδή τα εξωτερικά σύνορα δεν φυλάσσονται αποτελεσματικά. Για αυτό σίγουρα αυτή την στιγμή δεν μπορούμε να μιλάμε για μια Ευρώπη της ομοφωνίας», πρόσθεσε.

Η ανάλυση του Reuters 

Η Γερμανία και η Γαλλία πρότειναν να δοθεί στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για τη Διαχείριση της Επιχειρησιακής Συνεργασίας στα Εξωτερικά Σύνορα των Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (FRONTEX) η ισχύς, τουλάχιστον στη θεωρία, να εκτελεί περιπολίες στα σύνορα της Ελλάδας χωρίς πρόσκληση από την Αθήνα, γεγονός που σηματοδοτεί την περαιτέρω σκλήρυνση της στάσης των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων όσον αφορά την αντιμετώπιση της κρίσης των προσφύγων και των μεταναστών.

Η πρόταση αυτή, που διατυπώθηκε στην επιστολή που απηύθυναν οι υπουργοί Εσωτερικών της Γαλλίας Μπερνάρ Καζνέβ και της Γερμανίας Τόμας ντε Μεζιέρ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την περασμένη εβδομάδα και περιήλθε σε γνώση του πρακτορείου Ρόιτερς σήμερα, εάν εφαρμοστεί, θα αφορά επί της αρχής όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, όχι μόνο την Ελλάδα. Ωστόσο, υποστηρίζει το Ρόιτερς, το περιεχόμενό της αντανακλά το αίσθημα απογοήτευσης των Ευρωπαίων, διότι οι ελληνικές αρχές αποτυγχάνουν να θέσουν υπό έλεγχο τον μεγάλο αριθμό προσφύγων και μεταναστών που φθάνουν στο ελληνικό έδαφος διά θαλάσσης, γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τη συμφωνία Σένγκεν και την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στα εσωτερικά σύνορα της ΕΕ.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, που δυσκολεύονται να επιτύχουν ενότητα και αντιμετωπίζουν αντίρροπες πιέσεις από το εσωτερικό των χωρών τους, θα συζητήσουν εκ νέου σχετικά με την κρίση αυτή στη Σύνοδο Κορυφής της 17ης Δεκεμβρίου. Διπλωμάτες αναμένουν ότι θα ασκηθούν ακόμη πιο σκληρές πιέσεις τόσο στις κυβερνήσεις των χωρών μελών, όσο και στους ίδιους τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, να συμμορφωθούν προς την πολιτική που καθορίζεται στις Βρυξέλλες.

«Σε εξαιρετικές περιστάσεις, ο FRONTEX πρέπει να μπορεί να αναπτύσσει ομάδες ταχείας αντίδρασης στα [εξωτερικά] σύνορα με δική του πρωτοβουλία και με δική του ευθύνη», ανέφεραν στην επιστολή οι Καζνέβ και ντε Μεζιέρ.

Η Επιτροπή είναι πιθανό να προτείνει ακριβώς αυτό το μέτρο στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της επόμενης εβδομάδας, σύμφωνα με διπλωμάτες, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου που θα παρουσιαστεί την 15η Δεκεμβρίου. Ενδέχεται να περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας νέας Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Φύλαξης των Συνόρων και Ακτοφυλακής, που θα μπορεί να αναπτύσσεται χωρίς να διατυπώνεται σχετικό αίτημα από τα κράτη μέλη.

Ο FRONTEX σήμερα χρειάζεται την υποβολή αιτήματος για να αναπτύσσεται στα σύνορα κρατών-μελών. Οι Καζνέβ και ντε Μεζιέρ τόνισαν επίσης στην επιστολή τους ότι η Ιταλία και η Ελλάδα πρέπει να κρατούν όλους τους πρόσφυγες και τους μετανάστες σε «κέντρα υποδοχής» για «όσο αυτό είναι απαραίτητο» ώστε να ελέγχονται οι ισχυρισμοί και τα αιτήματά τους.

Η επιστολή εστάλη ενώ η Αθήνα δεχόταν τεράστια πίεση να προσκαλέσει τον FRONTEX στα ελληνικά σύνορα, και βρέθηκε αντιμέτωπη —σύμφωνα με τις πηγές του Ρόιτερς— με την απειλή ότι εάν δεν το έπραττε, η συμμετοχή της Ελλάδας στον Χώρο Σένγκεν επρόκειτο να ανασταλεί.

Η Αθήνα συμφώνησε να δεχθεί την βοήθεια του FRONTEX πριν από το συμβούλιο τω υπουργών Εξωτερικών την Παρασκευή.  Ωστόσο ο Έλληνας πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας επιμένει ότι η ελληνική νομοθεσία δεν επιτρέπει ο FRONTEX να περιπολεί στα ελληνικά σύνορα και κάνει λόγο περί ενδεχόμενης παραβίασης κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Η ελληνική κυβέρνηση εκφράζει επίσης έντονο σκεπτικισμό για τη συνεργασία με την Τουρκία, μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Τουρκίας, με σκοπό να παραμείνουν οι Σύροι πρόσφυγες στην Τουρκία.

Το επίκεντρο της προσοχής της ΕΕ εστιάζεται κυρίως στα θαλάσσια σύνορα Ελλάδας-Τουρκίας, όπου οι ναυτικές περιπολίες θα μπορούσαν να γίνονται χωρίς να απαιτείται το ίδιο επίπεδο συνεργασίας από μέρους των ελληνικών αρχών που απαιτείται στα χερσαία σύνορα, κατά το Ρόιτερς και τις πηγές του. Και η Ιταλία έχει καταστήσει σαφείς τις επιφυλάξεις της για τις εκκλήσεις από μέρους κυβερνήσεων άλλων κρατών-μελών της ΕΕ να τεθούν σε εφαρμογή αυστηρότερα μέτρα ελέγχου των εξωτερικών συνόρων.  Ομως η άφιξη περίπου ενός εκατομμυρίου προσφύγων και μεταναστών στην Ευρώπη φέτος, στην πλειονότητά τους διά θαλάσσης και μέσω Ιταλίας και Ελλάδας, και κατόπιν μέσω των ανοιχτών συνόρων του Χώρου Σένγκεν, κορυφώνει την πίεση που αντιμετωπίζουν στο εσωτερικό των κρατών τους ο Γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Ολάντ, η Γερμανίδα καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ και άλλοι.

Οι επιθέσεις στο Παρίσι την 13η Νοεμβρίου, την ευθύνη για τις οποίες ανέλαβε το Ισλαμικό Κράτος και ορισμένοι από τους δράστες των οποίων μπορεί να ταξίδεψαν στη Γαλλία από τη Συρία μέσω Ελλάδας, αυξάνει επίσης την πίεση να αναληφθεί δράση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, κάτι στο οποίο αναφέρθηκαν στην επιστολή τους οι Καζνέβ και ντε Μεζιέρ.«Όλοι οι μετανάστες που φθάνουν στην Ιταλία και στην Ελλάδα πρέπει να οδηγούνται στα κέντρα υποδοχής. Αυτό σημαίνει ότι αυτά τα κέντρα πρέπει να είναι σε θέση να υποδέχονται αρκετούς ανθρώπους και να τους κρατούν εκεί για τον απαιτούμενο χρόνο (…) ώστε να μπορούν να διεξάγονται οι απαραίτητοι έλεγχοι ασφαλείας και να εξακριβώνεται πέραν πάσης αμφιβολίας το καθεστώς τους», δηλαδή εάν θα «μετεγκαθίστανται», θα «υποβάλουν αίτηση χορήγησης ασύλου στην Ελλάδα ή την Ιταλία», ή «θα απελαύνονται», αναφέρει η επιστολή των υπουργών Εσωτερικών της Γαλλίας και της Γερμανίας.

Σύμφωνα με μια γαλλική κυβερνητική πηγή η επιστολή δεν έχει σκοπό να προωθήσει τη λήψη νέων μέτρων, αλλά να τονίσει την ανάγκη να εφαρμοστούν όσα έχουν συμφωνηθεί ήδη. Η επιστολή σηματοδοτεί «μια πολιτική πίεση που υπογραμμίζει: “Βρισκόμαστε πλέον στη στιγμή της λήψης αποφάσεων κι αυτές πρέπει να εφαρμοστούν πολύ γρήγορα”», είπε η πηγή αυτή.  Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος εξέφρασε εκνευρισμό για την άρνηση της Αθήνας και της Ρώμης να αναγκάζουν τους νεοαφικνυόμενους πρόσφυγες και μετανάστες να πηγαίνουν στα κέντρα υποδοχής. Η Ελλάδα και η Ιταλία τονίζουν ότι δεν πρόκειται να θέσουν σε λειτουργία «στρατόπεδα συγκέντρωσης». «Εφόσον δεν υφίσταται κράτηση, δεν μπορείς να κάνεις ελέγχους ασφαλείας. Δεν μπορεί να είναι προαιρετικό» αυτό, είπε χαρακτηριστικά ο Ευρωπαίος αξιωματούχος.

«Δεν πρόκειται να γίνει μια όμορφη συζήτηση, αλλά δεν έχουμε άλλη λύση. Έχουμε όλοι μας την υποχρέωση να ελέγχουμε ποιος εισέρχεται [στον Χώρο] Σένγκεν», πρόσθεσε ο ίδιος.  Ερωτηθείς σχετικά με τις θέσεις των Ηνωμένων Εθνών και άλλων που επισημαίνουν ότι η κράτηση των προσφύγων πρέπει να αποφεύγεται όταν και όπου είναι δυνατόν, άλλος ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος είπε στο Ρόιτερς πως η ΕΕ θα χρειαστεί να «πιέσει στα όρια του διεθνούς δικαίου» και να υποχρεώσει τους πρόσφυγες και τους μετανάστες να παραμένουν στα κέντρα υποδοχής μέχρι την ολοκλήρωση των αιτήσεών τους.