ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ

ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ

Παζάρι το [pazári]: 1.υπαίθριος χώρος όπου κατά τακτά χρονικά διαστήματα συγκεντρώνονται έμποροι και παραγωγοί για να πουλήσουν τα προϊόντα τους· εμποροπανήγυρη: Όλα τα γύρω χωριά κατέβαιναν στο ~. || παζάρι που γίνεται κάθε βδομάδα· λαϊκή αγορά. ΦΡ τι θέλει / τι γυρεύει η αλεπού* στο ~; ΠAΡ Ξεκίνησε ο Εβραίος να πάει στο ~ κι ήταν ημέρα Σάββατο*. 2. (πληθ.) συζήτηση, διαπραγμάτευση της τιμής και των όρων για την αγορά ή πώληση ενός αγαθού· παζάρεμα: Kάνω ~, παζαρεύω. Άσε τα παζάρια, σου είπα την τελευταία τιμή. || (μειωτ.) για διαπραγμάτευση αθέμιτης συναλλαγής. [μσν. παζάρι < τουρκ. pazar -ι] παζαριλίκι το [pazarilíki] & παζαρλίκι το [pazarlíki] (συνήθ. πληθ.) : (λαϊκ.) το παζάρεμα, τα παζάρια. [τουρκ. pazarlιk -ι και μεταπλ. -ιλίκι].

ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗΣ.

Του Νίκου Φαλαγκάρα
[nicfalag@yahoo.gr]

Πάει καιρός αφότου είχα διαβάσει (και ξαναδιαβάσει) το απολαυστικό διήγημα του Χρήστου Χρηστοβασίλη «Ο ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΑ ΓΙΑΝΝΙΝΑ» (από τη συλλογή «ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΤΑΝΗΣ»), που αναφέρεται στα Γιάννενα του 19ου αιώνα και τους ανθρώπους τους.

Το παζάρι είναι ο κυρίως χώρος της ηπειρώτικης πρωτεύουσας όπου εκτυλίσσεται η ιστορία και δρουν οι ήρωές της. Είναι το κέντρο της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας της ευρύτερης περιοχής, που όμως για την πλειονότητα των απλοϊκών ανθρώπων της εποχής που γεννήθηκαν και ζούσαν στην επαρχία, ήταν άγνωστος τόπος κι όταν έρχονταν σε επαφή μαζί του, αισθάνονταν δέος και αγωνία και γι’ αυτό έχαναν τον κόσμο τους.

Το παζάρι λοιπόν είναι ένας παλιός θεσμός που τον συναντούμε διαχρονικά σε πολλές περιοχές της Ελλάδας και, παρά την αλλαγή των οικονομικο-κοινωνικών δεδομένων, επιβιώνει μέχρι σήμερα. Συνήθως συνδέεται με κάποια θρησκευτική γιορτή. Με το σημείωμα αυτό δεν σκοπεύω, βέβαια, να συντάξω –πώς θα μπορούσα άλλωστε- πραγματεία για τον θεσμό του παζαριού, αλλά απλώς να καταγράψω μια μικρή αναφορά μου στο εβδομαδιαίο παζάρι (ή τη λαϊκή αγορά επί το ελληνικώτερον…) της Τρίτης στην πόλη μας.

Πρόκειται αναμφισβήτητα για ένα γεγονός με πολλές πλευρές και προεκτάσεις, που αυτή τη μέρα επισκιάζει όλα τα υπόλοιπα στην τοπική κοινωνία. Γεγονός εμπορικο-οικονομικό, κοινωνικό, κοσμικό. Από βαθείας πρωίας, χειμώνα καλοκαίρι, με τα γεωργικά προϊόντα να δεσπόζουν, καθώς και τα πάσης φύσεως εμπορεύματα είναι αραδιασμένα στους πάγκους και περιμένουν να προσέλθει το αγοραστικό κοινό με τα ευρώ εν τη παλάμη.

Είναι πολλοί αυτοί που συνηθίζουν να ψωνίζουν, ιδίως κηπευτικά, φυτά, λουλούδια, τυροκομικά, ψάρια, αλλά και είδη ένδυσης, από το παζάρι και μάλιστα από συγκεκριμένους πωλητές, παραγωγούς (ή μη), τους οποίους εμπιστεύονται περισσότερο, αφού η σχέση που τους συνδέει είναι πια προσωπική και μακρά. Έτσι, μία δυο φορές να λείψει κάποτε ο ένας από τους δύο συναλλασσόμενους, ο άλλος εύλογα θα ανησυχήσει μήπως του έτυχε καμιά αναποδιά.

Η καθιερωμένη πια εβδομαδιαία συνάντηση δεν περιορίζεται στην αγορά του προϊόντος, αλλά εκεί ανταλλάσσονται γνώμες, πληροφορίες, όπως επίσης γίνονται και εμβριθείς αναλύσεις και ανασκοπήσεις των τρεχουσών πολιτικών εξελίξεων. Μερικές απ’ αυτές θα τις ζήλευαν ακόμα και κάποιοι ειδικοί που θορυβούν στα μέσα ενημέρωσης.

Όλα αυτά εν μέσω διασταυρούμενων στεντορείων φωνών που διαλαλούν και διαφημίζουν τις αρετές των προς πώληση προϊόντων. Τονίζοντας ιδιαίτερα τη χαμηλή, άρα ευκολότερα προσιτή στο -από μεσαίας και κάτω οικονομικής δυνατότητας και αντοχής- αγοραστικό κοινό, τιμή τους. Που τις περισσότερες φορές είναι αντίστοιχη με την ποιότητα των προϊόντων που προσφέρονται.

Εν τω μεταξύ, για να κυκλοφορήσεις στον χώρο του παζαριού, σε ώρες αιχμής (μεταξύ 10 η ώρα με 12 το μεσημέρι), χρειάζεται να έχεις εξοπλιστεί με πλούσια αποθέματα υπομονής και ψυχραιμίας. Αν τυχόν έχεις ιδιαίτερους λόγους να βιάζεσαι, καλύτερα να τους ξεχάσεις.

Η κυκλοφορία λοιπόν των επισκεπτών-αγοραστών, διεξάγεται με απερίγραπτες δυσκολίες, αφού ανά πάσα στιγμή κινδυνεύουν να προσκρούσουν στα καρότσια που αμέριμνα σέρνουν κυρίως μεσήλικες κυρίες, αλλά και κύριοι. Οι «οδηγοί» τους, αισθανόμενοι ως μόνοι κυρίαρχοι του χώρου, ξεκινούν τόσο ξαφνικά όσο ξαφνικά είχαν σταματήσει, είτε για να επιλέξουν αυτό που θα αγοράσουν, αφού το εξετάσουν με την ησυχία τους, είτε να ανοίξουν κουβέντα με τον γνωστό ή τον φίλο που μετά από καιρό διασταυρώθηκαν.

Ευκαιρία λοιπόν να πουν όσο περισσότερα μπορούν, αδιαφορώντας για το αν εμποδίζουν ή δυσκολεύουν τους άλλους. Στρίβουν απότομα, ελίσσονται, συγκρούονται με άλλα καρότσια των οποίων οι «οδηγοί» τηρούν τους κανόνες κυκλοφορίας με την ίδια πάντα ακρίβεια και συνέπεια που τους επιτρέπει η γενικότερη κυκλοφοριακή τους παιδεία, οπότε η σκηνή (της σύγκρουσης) εμπλουτίζεται και με τη σχετική λογομαχία που συγκροτεί και το σχετικό πόρισμα για το ποιος είναι υπαίτιος του (μικρο)ατυχήματος.

Γενικά, πάντως, και για να ολοκληρώσω την αναφορά μου αυτή στο εβδομαδιαίο παζάρι της πόλης των Σερρών, το κλίμα στον ευρύτερο χώρο του παζαριού είναι ομαλό και η μέρα κυλάει σε κανονικούς ρυθμούς. Ο τελικός απολογισμός είναι ότι, τόσο οι πωλητές (ανεξάρτητα από το οικονομικό αποτέλεσμα της μέρας, που τα τελευταία χρόνια, για λόγους που έχουν σχέση με τη γενικότερη οικονομική κρίση που μαστίζει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας, όσο πάει και φθίνει), όσο και οι αγοραστές έχουν επαρκείς λόγους να μένουν ικανοποιημένοι, τουλάχιστον στο κοινωνικό και ανθρώπινο επίπεδο.

Και οι δύο πλευρές εύχονται με το καλό να ξαναβρεθούν και την επόμενη Τρίτη…

 ΝΙΚΟΣ ΕΠ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ (nicfalag@yahoo.gr)

 13/09/2017