Περί ελευθεροτυπίας ή τι χρειάζεται ο έλεγχος

Περί ελευθεροτυπίας ή τι χρειάζεται ο έλεγχος

kanalia-650-800x547Θα το πω προκαταβολικά και ευθέως: Όχι μόνο δεν συμμερίζομαι, αλλά και δεν κατανοώ την ευαισθησία (ίσως και ειλικρινή), καθώς και την ανησυχία που εκφράζουν κάποιοι, επειδή τα αρμόδια θεσμικά όργανα της ΕΣΗΕΑ άσκησαν δίωξη κατά εννέα (πασίγνωστων για να μην πω σταρ) δημοσιογράφων ώστε να ελεγχθεί ο τρόπος που διαχειρίσθηκαν τα ζητήματα της ενημέρωσης, ιδίως εν όψει του πρόσφατου δημοψηφίσματος και να αποδοθούν –αν υπάρχουν- ευθύνες εις βάρος των υπαιτίων.

Οι αντιδρώντες μιλούν για πρωτοφανές και ανεπίτρεπτο σε συνθήκες δημοκρατίας πλήγμα κατά της ελευθεροτυπίας. (Δεν θα ασχοληθώ, φυσικά, με αυτούς που κάνουν λόγο για φασιστικό φαινόμενο ή δικτατορία Τσίπρα, γιατί είναι μάταιος κόπος).

Μερικοί μάλιστα το πάνε πολύ παραπέρα το πράγμα, αποδίδοντας την εξέλιξη αυτή στο εκδικητικό μένος της κυβέρνησης που δεν μπόρεσε να καταπιεί την απροκάλυπτη προπαγάνδα τους υπέρ του ΝΑΙ. Είναι, φυσικά, δικαίωμα του καθενός να προσεγγίζει και να αξιολογεί τα πράγματα από τη δική του σκοπιά και με τα δικά του πολιτικά, ιδεολογικά ή άλλα κριτήρια.

Απλώς, όταν εκφέρει δημόσιο λόγο και προσάπτει σε συγκεκριμένους κύκλους και παράγοντες μομφές και ύποπτες σκοπιμότητες, έχει και το βάρος της απόδειξης.

Αλλά -το κυριότερο- οφείλει να δώσει και μια καθαρή απάντηση στο βασικό και αναπόφευκτο ερώτημα: δικαιούνται, εν πάση περιπτώσει, τα αρμόδια πειθαρχικά όργανα των διαφόρων φορέων –εν προκειμένω της ΕΣΗΕΑ- να επιλαμβάνονται, χωρίς διακρίσεις και επιλογές, όταν κρίνουν ότι συντρέχουν αποχρώσες ενδείξεις παραβάσεων, τηρώντας, εννοείται, σε κάθε περίπτωση, όλες τις νόμιμες διαδικασίες;

Και περαιτέρω: έχει νόημα και λόγο υπάρξεως το πειθαρχικό δίκαιο; Εξυπηρετεί θεσμικές και κοινωνικές ανάγκες; Αν όχι, είτε γιατί θίγεται η ελευθεροτυπία ή δεν ξέρω ποιο άλλο πολυτιμότερο αγαθό έναντι αυτού που πλήττεται από την πλημμελή ή προβληματική άσκηση του δημοσιογραφικού λειτουργήματος, τότε, για να είναι συνεπείς με το σκεπτικό τους, δεν έχουν παρά να ζητήσουν ευθέως την κατάργησή του. Όχι μόνο ως περιττού «δεοντολογικού» βάρους, αλλά και επιζήμιου για την ελευθερία του ατόμου σε όλες τις εκφάνσεις της.

Αν πάντως συμφωνούν με τη βασική δημοκρατική αρχή ότι όλα τα δικαιώματα, για λόγους που ανάγονται στην ομαλή και αρμονική κοινωνική συμβίωση, υπόκεινται σε ένα ελάχιστο ρυθμιστικών και περιοριστικών κανόνων, τότε πρέπει να συμφωνήσουν και να δεχθούν ότι ο πειθαρχικός έλεγχος όχι μόνο είναι επιτρεπτός αλλά και επιβεβλημένος.

Τίποτε δεν μπορεί να επαφίεται αποκλειστικά στον πατριωτισμό και το φιλότιμο αυτού που το ασκεί καθ’ ον τρόπο το ασκεί. Το δημοκρατικό πολίτευμα –άλλωστε- διαθέτει ή μπορεί να διαμορφώσει τους αναγκαίους μηχανισμούς και τις εγγυήσεις ώστε να αποφευχθούν οι αυθαιρεσίες και οι καταχρήσεις.

Χωρίς να σκοπεύω να σφετεριστώ ή να υποκαταστήσω τον δικαιοδοτικό ρόλο των αρμοδίων οργάνων της ΕΣΗΕΑ, μπορώ να πω ότι η δημοσιογραφία, ως δημοκρατική λειτουργία, εν όψει του πρόσφατου δημοψηφίσματος, δοκιμάσθηκε και έδειξε τα όρια της αντοχής της.

Ιδίως αυτή των ιδιωτικών ραδιοτηλεοπτικών μέσων. Έγραψε σελίδες καταισχύνης. Μερικοί εκπρόσωποί της παραβίασαν ακόμα και τον ποινικό νόμο. Το ότι δεν επενέβη, ως όφειλε, η εισαγγελική αρχή δεν αλλάζει την πραγματικότητα.

Συμπερασματικά θα λέγαμε ότι η ελευθεροτυπία είναι ύψιστο κοινωνικό αγαθό κατακτημένο με πολύχρονους και σκληρούς αγώνες. Η υπεράσπισή της είναι θεμελιώδες δημοκρατικό δικαίωμα, αλλά συγχρόνως και καθήκον, ιδίως των λειτουργών της. Ωστόσο, ο κίνδυνος να αναιρεθεί, πολλές φορές, προέρχεται από αυτούς που, ενώ ομνύουν στο όνομά της, θύουν στον βωμό αλλότριων σκοπών και συμφερόντων το δικό μας, επίσης δημοκρατικό, δικαίωμα για έγκυρη και κυρίως έντιμη ενημέρωση. Μια τέτοια συμπεριφορά δεν είναι δυνατόν να έχει την ευλογία της ελευθεροτυπίας. Ούτε καν την ανοχή της.

 

ΥΓ. Είχε ήδη ολοκληρωθεί η σύνταξη του παρόντος σημειώματος όταν ανακοινώθηκε η επίτευξη της συμφωνίας μεταξύ κυβέρνησης και εταίρων. Το γεγονός αυτό μπορεί να το σπρώχνει στο περιθώριο της επικαιρότητας, αλλά δεν νομίζω ότι αυτός που θα μου κάνει την τιμή να το διαβάσει θα ξοδέψει άδικα το χρόνο του. Ακόμα και αν διαφωνεί.

 ΝΙΚΟΣ ΕΠ. ΦΑΛΑΓΚΑΡΑΣ (nicfalag@yahoo.gr)
13/07/2015