Στο δρόμο για την παρακμή…

Στο  δρόμο για την παρακμή…

Σύμφωνα με τα λεξικά, παρακμή σημαίνει σταδιακή μείωση, φθορά της ακμής, της ανάπτυξης, της ισχύος, της αξίας, του κύρους. Στην χρονική περίοδο της παρακμής παρατηρείται οικονομική, κοινωνική ή ηθική παρακμή.

Αρθρο
του Μιχάλη Σωτηρίου

Συνώνυμες έννοιες είναι η βραδύτητα ή στασιμότητα στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, η υποβάθμιση-πτώση  σε χαμηλότερο επίπεδο και το τέλμα στην καθημερινή ζωής, η καθυστέρηση, η κατάρρευση. Αυτά είναι μερικά από τα συμπτώματα ή τα αποτελέσματα της διεργασίας προς την παρακμή.

Πολλά από αυτά τα συμπτώματα έχουν την αιτία και την αρχή τους στο ίδιο το άτομο, που με την επιλεγμένη ή ασυνείδητη συμπεριφορά του οδηγείται στην παρακμή του ιδίου αλλά και του περιβάλλοντός του.

Όταν, όμως, αυτή η διεργασία της παρακμής συμβαίνει σε επίπεδο μιας ευρύτερης κοινωνίας και για αρκετό χρονικό διάστημα τότε συμβαίνει κάτι παρόμοιο με μια απλή αλλά παραμελημένη λοίμωξη που  οδηγεί σε σήψη.

Το πέρασμα από τη βαρβαρότητα/παρακμή γίνεται αφού περάσει μια κοινωνία από την περίοδο του πολιτισμού. Ο πολιτισμός, όμως, δεν ακυρώνει τη βαρβαρότητα (Ουμπέρτο Έκο), αντίθετα, όσο πιο πολιτισμένος είναι ένας λαός, τόσο πιο βάρβαρος και καταστροφικός μπορεί να γίνει.

Πρίν από κάθε πολιτισμό προηγείται η κορύφωση  της ελευθερίας του ατόμου (Φρόϋντ). Δυστυχώς, όμως ο πολιτισμός (Γουίλ Ντουράντ) δεν κληρονομείται απόλυτα.

Κάθε γενιά ενός τόπου πρέπει να τον μάθει και να τον κερδίσει από την αρχή, αν αυτή η κληρονομιά διακοπεί για ένα αιώνα, ο πολιτισμός θα πεθάνει.

Τα προειδοποιητικά σημεία της έναρξης της διεργασίας της παρακμής πολλές φορές είναι δυσδιάκριτα: υπερβολικός ναρκισσισμός σε επίπεδο ατόμου-ομάδας-εθνότητας-κράτους-εξουσιών εκφράζεται με αίσθηση αξεπέραστης υπεροχής, υποτίμησης-ακύρωσης του Άλλου, δημιουργώντας ένα στείρο ελιτισμό, ολιγαρχία, αυταρχισμό, εθνοφυλετισμό, αποκλεισμούς, κομματισμό κ.α. Αλλά και ο λαϊκισμός έχει τις ίδιες ρίζες και συνέπειες, με τελικό αποτέλεσμα την ανομία, τη διάσπαση της κοινωνικής συνοχής, την κατ’ ευφημισμό  δημοκρατία.

Αλλά, υπάρχει και μια πιο αισιόδοξη προσέγγιση. Όπως έγραψε ο Βρετανός φιλόσοφος και μαθηματικός Άλφρεντ Νόρθ Γουάϊτχεντ, χωρίς περιπέτεια ο πολιτισμός είναι σε πλήρη παρακμή. Άρα, τα σημάδια παρακμής ενός πολιτισμού μπορούν να αντιμετωπίζονται ως προκλήσεις για αλλαγή, σταμάτημα του κατήφορου.

Υπάρχει δυνατότητα αντοχής και αντιμετώπισης της παρακμής του πολιτισμού μας, αρκεί να αντιμετωπίζονται έγκαιρα τα φαινόμενα οπισθοχώρησης των θετικών κοινωνικών αξιών που οδηγούν στην πολύπλευρη ανομία και παρακμή. Αυτό δε σημαίνει ότι μπορούμε να επαναπαυόμαστε ως κοινωνία.

Ειδικά αυτή την περίοδο σε πανελλαδικό αλλά και τοπικό επίπεδο τα σημεία παρακμής έχουν προχωρήσει σε μεγάλο βαθμό. Δείτε τι συμβαίνει στην αυτοδιοίκηση ,το Κοινοβούλιο, τους θεσμούς της Πολιτείας, η παρακμή εξαπλώνεται.

Μέχρι πότε;