Η συνταξιοδότηση των αγροτών μετά τον ν. 4387/2016

Η συνταξιοδότηση των αγροτών μετά τον ν. 4387/2016

Όπως ήδη γνωρίζετε την 31/12/2016, έπεσαν οι τίτλοι τέλους για  όλα τα  μέχρι πρότινος ασφαλιστικά ταμεία όπως ο ΟΓΑ, το ΙΚΑ, το ΝΑΤ, ο ΟΑΕΕ και τα λοιπά πλείστα.

Η πληθώρα των ταμείων από μόνη της αποτελούσε καραμπινάτο σκάνδαλο διαπλοκής, μεταξύ των πολιτικών, των συνδικαλιστών, των υπαλλήλων των ταμείων και των παλαιών συνταξιούχων (ο αριθμός

Γραφει ο Κώστας Στέφος [Πρόεδρος του Γ.Ο.Ε.Β της πεδιάδας των Σερρών]

τους ήταν μικρός και οι εισφέροντας νέοι ασφαλισμένοι πολλοί – επομένως υψηλές μη ανταποδοτικές συντάξεις). Αυτά όμως εκφεύγουν του θέματος του άρθρου.

Ίσως για το “τις πταιει” να ασχοληθούμε μια άλλη φορά. Σήμερα όμως μετά την ψήφιση του ν. 4387/2016 υπάρχει μόνο ένα υπερταμείο που μας στεγάζει όλους και ακούει στο όνομα ΕΦΚΑ.

Τι ισχύει πλέον για με τη συνταξιοδότηση από τον ΕΦΚΑ των ασφαλισμένων στον πρώην ΟΓΑ;

Για τους γεννηθέντες το έτος 1950, που συμπληρώνουν το έτος 2017 το 67ο έτος της ηλικίας τους, οι οποίοι μετά από σχετικό έγγραφο – πρόσκληση του Διοικητή του πρώην Οργανισμού, το οποίο τους είχε αποσταλεί πριν την έναρξη λειτουργίας του ΕΦΚΑ, είχαν υποβάλλει αίτηση συνταξιοδότησης και στους οποίους έχει ζητηθεί η καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών από τον ΕΦΚΑ για το χρονικό διάστημα από 1/1/2017 μέχρι και την προηγούμενη ημέρα της έναρξης συνταξιοδότησης (1/7/2017), για λόγους χρηστής διοίκησης δεν θα καταβάλουν τις εν λόγω εισφορές.

Όσοι δε από τους προαναφερόμενους υποψήφιους συνταξιούχους έχουν ήδη καταβάλλει τις ασφαλιστικές αυτές εισφορές, θα τους επιστραφούν από τον ΕΦΚΑ.

Για τους γεννηθέντες το έτος 1951 και μετά, ασφαλισμένους στον πρώην ΟΓΑ, είναι υποχρεωτική η καταβολή ασφαλιστικών εισφορών μέχρι την ημερομηνία συνταξιοδότησης ή διακοπής της ασφάλισης, εφόσον στην δεύτερη περίπτωση προκύπτει διακοπή άσκησης της δραστηριότητας πριν την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης. Δηλαδή στο Μητρώο της Δ.Ο.Υ. διακόπτεις απόλυτα  την όλη αγροτική δραστηριότητα, σε όλους τους σχετικούς Κ.Α.Δ., ανεξαρτήτως υπαγωγής σε ειδικό ή κανονικό καθεστώς και δεν εμφανίζεις πλέον αγροτικά εισοδήματα. Για το θέμα της διακοπής και των φορολογικών επιπτώσεων που συνεπάγεται αυτή η κίνηση, συμβουλεύεστε το λογιστή σας.

Για το ασφαλιστικό απευθύνεστε στον ασφαλιστή νομικό σας σύμβουλο ή σε αρμόδιο υπάλληλο του ΕΦΚΑ και αιτείσθε έγγραφη υπογεγραμμένη συμβουλή.

Για την κατηγορία των ασφαλισμένων, υποψηφίων συνταξιούχων, που θα υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης, δεν απαιτείται η διακοπή της επαγγελματικής τους δραστηριότητας για την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης στον ΕΦΚΑ, σε περίπτωση που αυτοί συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους για την οποία είχαν υποχρέωση ασφάλισης στον πρώην ΟΓΑ, πριν από τη συνταξιοδότησή τους.

Οι ρυθμίσεις αυτές του άρθρου 20 του ν.4387/2016, όπως έχουν διευκρινιστεί με την εγκύκλιο αριθ. Φ.10034/18282/566/20-4-2017 (ΑΔΑ: Ω6ΣΛ465Θ1Ω-Κ5Π), έχουν εφαρμογή μόνο για όσους θα συνταξιοδοτηθούν από 1-1-2025 και εφεξής.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 20 του ν.4387/2016, στους εξ ιδίου δικαιώματος συνταξιούχους του Δημοσίου, καθώς και όλων των φορέων, ταμείων, κλάδων, ή λογαριασμών που εντάσσονται στον Ε.Φ.Κ.Α, οι οποίοι αναλαμβάνουν εργασία ή αποκτούν ιδιότητα ή δραστηριότητα υποχρεωτικώς υπακτέα στην ασφάλιση του Ε.Φ.Κ.Α, οι ακαθάριστες συντάξεις κύριες και επικουρικές καταβάλλονται μειωμένες σε ποσοστό 60% για όσο χρόνο απασχολούνται ή διατηρούν την ιδιότητα ή την δραστηριότητα.

 Πρόκειται δηλαδή για την περικοπή των συντάξεων κατά 60%, των συνταξιούχων των αγροτών συμπεριλαμβανομένων, εφόσον εξακολουθούν και εργάζονται.

Κατόπιν των ανωτέρω, σας γνωρίζουμε ότι, για όσους υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης από 1-1-2017 έως και 31-12-2024 ως προς την απασχόληση συνταξιούχων θα ισχύουν οι προγενέστερες του άρθρου 20 του ν. 4387/2016 διατάξεις.

Εξυπακούεται ότι τα ανωτέρω ισχύουν και για όσους συνταξιοδοτούνται από την ισχύ του ν. 4387/2016 και μέχρι 31-12-2016, δεδομένου ότι ο υπολογισμός της σύνταξης στις περιπτώσεις αυτές γίνεται με βάση το προϊσχύον του προαναφερόμενου νόμου καθεστώς.

Με το άρθρο 99 του ν. 4387/2016, για τα πρόσωπα που υπάγονται στην ασφάλιση του Ε.Φ.Κ.Α. βάσει των γενικών, ειδικών ή καταστατικών διατάξεων του ΟΓΑ, όπως αυτές διαμορφώνονται από την ημερομηνία εφαρμογής του ν.4387/2016, προβλέπεται μεταβατικό καθεστώς υπολογισμού της σύνταξης και σταδιακή εφαρμογή των ρυθμίσεων των άρθρων 7,8,27 και 28 του ν. 4387/2016 για τη χορήγηση εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης.

 Ειδικότερα, για αιτήσεις συνταξιοδότησης ασφαλισμένων του πρώην ΟΓΑ που υποβάλλονται εντός του 2017, το ποσό της χορηγούμενης σύνταξης αποτελείται από το άθροισμα δύο επιμέρους ποσών:

α) κατά ποσοστό 93,80% από το ποσό που προκύπτει με βάση τις γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις του πρώην ΟΓΑ, όπως αυτές ίσχυαν μέχρι του ισχύ του ν. 4387/2016, και

β) κατά ποσοστό 6,20% από το άθροισμα εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης.

 Για τις αιτήσεις συνταξιοδότησης που θα κατατεθούν από 1.1.2018 έως 31.12.2030 το ποσό της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης διαμορφώνεται σταδιακά κατ’ έτος σε ποσοστό 12,90%, 19,60%, 26,30%, 33%, 39,70%, 46,40%, 53,10%, 59,80%, 66,50%, 73,20%, 79,90, 86,60%, 93,30%, αντίστοιχα.

Το ποσό που προκύπτει με βάση τις γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις του ΟΓΑ, όπως αυτές ισχύουν κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, διαμορφώνεται σταδιακά κατ’ έτος σε ποσοστό 87,10%, 80,40%, 73,70%, 67,00%, 60,30%, 53,60%, 46,90% 40,20% 33,50%, 26,80%, 20,10%, 13,40% και 6,70%, αντίστοιχα.

Απλά υπάρχει μια μεταβατική περίοδος λόγω του παντρέματος των δύο συστημάτων, κατά την οποία η σύνταξη με το παλαιό σύστημα θα βαίνει κατ’ έτος μειούμενη, η δε με το νέο σύστημα αυξανόμενη.

Όταν η νέα συμμετέχει στο 60% και πλέον της συνολικής σύνταξης τότε αρχίζει η περικοπή του 60%. Αυτό θα επιτευχθεί την 01-01-2025. Αφορά δηλαδή τους γεννηθέντες από το 1958 και εντεύθεν.

Τα ανωτέρω ποσοστά μεταβάλλονται (αυξομειώνονται) τα επόμενα χρόνια, ώστε καταληκτικά από 1-1-2031 και εφεξής να χορηγείται μόνο εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από το ν. 4387/2016, δηλαδή πάει οριστικά η ισχύς, έστω και μερικά, των γενικών, ειδικών ή καταστατικών διατάξεων του πρώην ΟΓΑ

Συμπερασματικά με βάση το ανωτέρω νομοθετικό πλαίσιο, στις περιπτώσεις συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ από 1-1-2017 και μετά, που συνεχίζουν να ασκούν επαγγελματική δραστηριότητα για την οποία υφίσταται υποχρέωση ασφάλισης στο Ε.Φ.Κ.Α., βάσει των σχετικών διατάξεων υπαγωγής στην ασφάλιση του πρώην ΟΓΑ και δεδομένης της ως άνω μεταβατικής προσαρμογής του τρόπου υπολογισμού των συντάξεων των ασφαλισμένων του πρώην ΟΓΑ στο νέο καθεστώς συντάξεων (εθνική και ανταποδοτική σύνταξη),

οι ρυθμίσεις του άρθρου 20 του ν. 4387/2016, για την απασχόληση συνταξιούχων έχουν εφαρμογή για όσους συνταξιοδοτούνται από 1-1-2025, καθώς από το έτος αυτό και μετά η συμμετοχή εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης στο συνολικό ποσό της σύνταξης προσεγγίζει και εν συνεχεία υπερβαίνει το 60%, το ποσοστό δηλαδή περικοπής της σύνταξης που ορίζεται στο άρθρο 20 του ν. 4387/2016.

Ας σημειώσουμε επίσης ότι οι αγρότες πρωτοεμφανίζονται ασφαλισμένοι από το 1988, συνεπώς στις 31-12-2017, οι πρώτοι ασφαλισθέντες θα έχουν συντάξιμη ασφαλιστική τριακονταετία. Ως αποτέλεσμα  αυτού προκύπτει ότι οι διανύοντες σήμερα το 52ο έτος της ηλικίας τους και είναι ασφαλισμένοι από το 1988, στην ηλικία των 62 ετών με 40 χρόνια ασφάλισης, εφόσον το επιθυμούν, μπορούν να υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης, λαμβάνοντας ζηλευτή πλήρη σύνταξη γήρατος.

Οι διατάξεις του άρθρου 34 του Ν. 1140/1981, του άρθρου 2 του Ν. 2458/1997, καθώς και της παρ. 7 υποπερίπτωση ια΄ 6 του Ν. 4093/2012, σε ό,τι αφορά στο ανώτατο όριο ηλικίας καταργούνται.

Τονίζουμε ότι, η υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης, δεν είναι υποχρεωτική και ο αγρότης σταθμίζει και επιλέγει εκ των τριών εν δυνάμει σεναρίων το βέλτιστο.

Ήτοι, μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται, καταβάλλοντας φυσικά εισφορές, στοχεύοντας σε μεγαλύτερη σύνταξη, καθότι το ανταποδοτικό τμήμα αυτής εξαρτάται από το ύψος των εισφορών, επί τον συντελεστή ανταπόδοσης του συνόλου των ετών εργασίας.

Μπορεί να συνεχίσει δραστηριοποιούμενος ως συνταξιούχος, δεχόμενος την περικοπή του 60% και τέλος μπορεί να συνταξιοδοτηθεί χωρίς ποινή διακόπτοντας την αγροτική δραστηριότητά του, ενεργώντας κατά το δοκούν, μεταβιβάζοντας ή νοικιάζοντας την εκμετάλλευσή του.

Εξυπακούεται στο πίσω μέρος του μυαλού μας πάντα υπάρχει η καταληκτική ημερομηνία της 31-12-2024, πέραν της οποίας παύει η ειδική ευνοϊκή μεταχείριση των αγροτών και επέρχεται η εξομοίωση τους με τους υπόλοιπους.

Το τμήμα της εθνικής σύνταξης, κατοχυρώνεται,  παραμένοντας σταθερό για όλους, όσους θεμελιώνουν δικαίωμα σύνταξης εξ ιδίου δικαιώματος, εννοείται μετά από εικοσαετή εργασία. Αποτελεί την μόνη και αποκλειστική κρατική συμμετοχή στο ασφαλιστικό σύστημα.

Ευνοημένοι του νέου ασφαλιστικού συστήματος οι αγρότες, άτυχοι οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα.

Υπολογίστε ότι, εργαζόμενος, ανελλιπώς χωρίς διακοπή, επί  30 έτη επί 8 ώρες ημερησίως ο ασφαλισμένος του πρώην ΙΚΑ έχει 9000 ένσημα, όσα ο αγρότης, ο ασφαλισμένος στον πρώην ΟΓΑ από το 1988.

Στον δεύτερο, το έτος πάντα είχε 300 εργάσιμες ημέρες, επειδή δεν υπολογιζόταν οι εργατοώρες απασχόλησης στην εκμετάλλευσή του. Γεγονός που πλέον επεκτείνεται σε όλους τους ασφαλισμένους. Εκείνο που μετράει σήμερα τελικά είναι το Καθαρό Φορολογητέο Αποτέλεσμα (Κ.Φ.Α.), ήτοι το καθαρό εισόδημα.

Η προαναφερόμενη κατηγορία των ασφαλισμένων υποψηφίων συνταξιούχων, δεν υποχρεούται και στην καταβολή ασφαλιστικών εισφορών μετά τη συνταξιοδότηση, εφόσον συνεχίζουν τη δραστηριότητά τους για την οποία είχαν πριν τη συνταξιοδότηση υποχρέωση ασφάλισης στον πρώην ΟΓΑ. Ο συνταξιούχος δεν διαθέτει αποταμιευτικό λογαριασμό πλην ελάχιστων εξαιρέσεων. Έχει κλειδώσει και έχει χρησιμεύσει στον υπολογισμό της ανταπόδοσης.

Στη σχετική αίτηση για συνταξιοδότηση, ο υποψήφιος συνταξιούχος από τον πρώην ΟΓΑ, θα συμπληρώνει σχετικό πεδίο από το οποίο θα προκύπτει η συνέχιση ή μη της δραστηριότητας για την οποία ήταν ασφαλισμένος στον πρώην ΟΓΑ, προκειμένου να έχουν οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ τα σχετικά στοιχεία.

Σε ότι αφορά τους συνταξιοδοτηθέντες μέχρι 12/5/2016 από τους λοιπούς φορείς κύριας ασφάλισης ή το Δημόσιο, πλην του πρώην ΟΓΑ, καθώς και εκείνους στους οποίους η έναρξη καταβολής σύνταξης ανατρέχει μέχρι την ανωτέρω ημερομηνία (σχετική η αριθ. Φ.80000/οικ.29713/779/30-6-2016 εγκύκλιος, ΑΔΑ : ΩΓ74465Θ1Ω-ΡΞ9), που έχουν εισόδημα από άσκηση αγροτικής δραστηριότητας και δεν ήταν υπόχρεοι καταβολής ασφαλιστικών εισφορών στον πρώην ΟΓΑ μέχρι 31/12/2016, θα εξακολουθήσουν να μην είναι υπόχρεοι καταβολής ασφαλιστικών εισφορών στον ΕΦΚΑ από 1/1/2017 λόγω άσκησης αγροτικής δραστηριότητας  και να μην εμπίπτουν και στις διατάξεις του άρθρου 20 του ν.4387/2016.

Προσοχή όμως, δεν ταυτίζεται το αποτέλεσμα της μεταχείρισης των συνταξιούχων αγροτών με το αντίστοιχο των λοιπών συνταξιούχων.

Αυτοί υπάγονται στο προηγούμενο καθεστώς περικοπών. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 63 του ν.2676/1999, όπως αντικαταστάθηκε από την παρ. 1 του άρθρου 16 του ν. 3863/2010, οι συνταξιούχοι λόγω γήρατος Φορέων κύριας ασφάλισης που αναλαμβάνουν εργασία υπόκεινται σε περιορισμό ή αναστολή των συντάξεών τους. Από τη παρ. 6 του ανωτέρω άρθρου ρητά ορίζεται ότι οι προαναφερόμενοι περιορισμοί δεν εφαρμόζονται στους συνταξιούχους του ΟΓΑ. (ν. Λοβέρδου – Η σωτήρια 6η παράγραφος).

Πρόθεση του Υπουργείου είναι η θέσπιση ρύθμισης για ενιαία έναρξη συνταξιοδότησης για όλους τους ενταχθέντες στον ΕΦΚΑ Φορείς. Μέχρι όμως την ολοκλήρωση των ανωτέρω διαδικασιών, εξακολουθούν να ισχύουν οι διατάξεις που προβλέπονται από τις γενικές, ειδικές ή καταστατικές διατάξεις κάθε εντασσόμενου στον ΕΦΚΑ φορέα.

Ως εκ τούτου ως ημερομηνία έναρξης της συνταξιοδότησης λόγω γήρατος για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ εξακολουθεί να είναι η 1/7 του 67ου έτους της ηλικίας τους, κατά την οποία θα χορηγείται τόσο το ποσό της σύνταξης που προκύπτει κατ’ εφαρμογή των γενικών, ειδικών ή καταστατικών διατάξεων του πρώην ΟΓΑ όσο και το ποσό της σύνταξης που προκύπτει κατ’ εφαρμογή των ρυθμίσεων του ν.4387/2016 για την εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, στην αναλογία που ορίζεται κατ’ έτος από το άρθρο 99 του ν.4387/2016.

Η πρώιμη παύση της γεωργικής δραστηριότητας σε εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1096/88 του Συμβουλίου της 25ης Απριλίου 1988 σχετικά με την καθιέρωση κοινοτικού καθεστώτος για την ενθάρρυνση της παύσης της γεωργικής δραστηριότητας δεν αποτελεί λόγο διακοπής της ασφάλισης των αγροτών στον Ε.Φ.Κ.Α., τόσο για τους δικαιούχους όσο και τις συζύγους τους. Κατά τη διάρκεια εφαρμογής του μέτρου, και μέχρι συμπλήρωσης του 67ου έτους της ηλικίας τους, οι εντασσόμενοι σε αυτό αγρότες και οι σύζυγοί τους, λογίζονται ως ενεργοί αγρότες σε ό,τι αφορά στα ασφαλιστικά τους δικαιώματα και την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη. Τα ανωτέρω ισχύουν ακόμα και σε περίπτωση που το μέτρο λήξει πριν τη συμπλήρωση του 67ου έτους ηλικίας των εντασσομένων σε αυτό. Οι ασφαλισμένοι αυτοί υπάγονται στις ρυθμίσεις των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου 40 του ν. 4387/2016 , αναλογικά εφαρμοζόμενων.

Κλείνοντας, θα ήθελα να επισημάνω ότι ας μη ενθουσιάζονται οι συνταξιούχοι, από τον ΕΦΚΑ.

Κατά τον υπολογισμό θα πρέπει απαραίτητα να συνυπολογίσουν – συμπεριλάβουν τη φορολογική επίπτωση του χειρισμού που θα προκρίνουν.

Το αφορολόγητο των περίπου 5.685 ευρώ είναι ήδη εδώ (το 2020 ή και 2019), είναι ένα και μοναδικό και πρώτα ανατρέχει στη σύνταξη. Επομένως το συνολικό αγροτικό εισόδημα των συνταξιούχων θα φορολογείται από το πρώτο ευρώ με συντελεστή 20%.

Σπανίζει συνταξιούχος με ετήσιο εισόδημα κάτω του αφορολόγητου. Ας προγραμματίσουν τις κινήσεις τους, έχουν ικανό χρόνο στη διάθεσή τους.

Η στήλη έχει τη άποψη ότι το τελικό αποτέλεσμα γέρνει υπερβολικά υπέρ των συνταξιούχων αγροτών, των εχόντων υψηλές επιδοτήσεις και των στερούμενων διάδοχης κατάστασης.

Λειτουργεί σε βάρος των νεοεισερχόμενων. Θα υπάρξει υπόγεια μεταφορά αγροτικών εισοδημάτων επιτηδείων προς συνταξιούχους.

Η οριζόντια περικοπή του 60% της σύνταξης όλων των συνταξιούχων θα επέφερε ικανή μερική ισορροπία, καθότι η ΟΣΔΕ υποβάλλεται ετήσια και αποτελεί στην ουσία νέα έναρξη δραστηριότητας, νέα αρχή.

Τα ιστορικά δικαιώματα και η συνέχεια της ασυνέχειας συνιστούν παλαιάς κοπής “κεκτημένα” που εμποδίζουν την ανάπτυξη. Θα εξέλιπαν οι άνομες υπόγειες συναλλαγές και οι σικέ αγρότες των μεγάλων αστικών κέντρων, τους οποίους κυρίως καλύπτουν οι συνταξιούχοι.

Θα βοηθούσε την ανανέωση του αγροτικού εργατικού δυναμικού που επείγει.

Σήμερα η γεωργία θεωρείται ο κλάδος που μπορεί  να δημιουργήσει τις περισσότερες θέσεις εργασίας και μάλιστα για νέους υψηλών προσόντων