Το μήνυμα της εθνικής αντίστασης

Η ομιλία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 25 Νοεμβρίου 2018 στη Μητρόπολη Σερρών με αφορμή την ημέρα μνήμης της Εθνικής Αντίστασης

Το μήνυμα της εθνικής αντίστασης

Υπάρχουν κάποιες ξεχωριστές ημέρες στην ιστορική πορεία των λαών, που αφήνουν ισχυρά ίχνη στο χρόνο και λειτουργούν ως οδοδείκτες για τις επερχόμενες γενιές. Ημέρες που προσφέρονται για ανατροφοδότηση της ψυχής και ενθάρρυνση του νου, ημέρες για επανεκκίνηση της ιστορικής διαδρομής του έθνους. Μια τέτοια ημέρα τιμούμε σήμερα.

Του Δημητρίου Σιαμάγκα
Διευθυντή του 18ου Δημοτικού Σχολείου Σερρών

Η χώρα μας έζησε μια τριπλή κατοχή από τις δυνάμεις του Άξονα μετά την ήττα της στο 2ο παγκόσμιο πόλεμο. Τεκμήρια ανδρείας, φιλοπατρίας και αυτοθυσίας για τη στάση του ελληνικού στρατού έχουμε λίγα χιλιόμετρα από δω στα βόρεια σύνορά μας και ειδικότερα στα ένδοξα και απόρθητα οχυρά του Ρούπελ. Ως συνέχεια και φυσική προέκταση του έπους του 40 ακολούθησε η καθολική αντίσταση του λαού στην υποταγή και τη βία του κατακτητή, στην άρνηση κατά της υποδούλωσης. Και πράγματι, η Ελλάδα δεν πέρασε ποτέ στον πλήρη έλεγχο των κατακτητών, όπως συνέβη με άλλες χώρες.

Με την συνθηκολόγηση της Ελλάδας ο λαός μας εκδήλωσε στην αρχή δειλά και ατομικά και στη συνέχεια συντονισμένα και ένοπλα την αντίστασή του. Η αντίσταση αυτή εκδηλώθηκε με πολλές μορφές και τρόπους, που ξεκινούσε από την ηθική και υλική στήριξη στους ανήμπορους, στην προσφορά καταφυγίου στους διωκόμενους από τις δυνάμεις κατοχής, στην παροχή προστασίας με κίνδυνο της ζωής τους σε ξένους στρατιώτες και εβραίους φυγάδες μέχρι τον ένοπλο αγώνα εναντίον των δυνάμεων Κατοχής.

Μετά από κάθε χτύπημα που δέχονταν οι κατοχικές δυνάμεις ακολουθούσαν σκληρά και απάνθρωπα αντίποινα, συχνά εναντίων άμαχου πληθυσμού και ανυποψίαστων κατοίκων. Στα θύματα συγκαταλέγονται γυναίκες, παιδιά και γέροντες, όπως μαρτυρούν οι κατάλογοι των εκτελεσθέντων σε πολλά χωριά της Ελλάδας μεταξύ των οποίων και στα μαρτυρικά Κερδύλλια. Είναι αλήθεια πως αν επιχειρήσει κανείς να προσεγγίσει τα γεγονότα αυτά με τη θεωρία κόστους-οφέλους θα καταλήξει σε αντίθετα συμπεράσματα, απ’ αυτά που η ψυχή του Έλληνα οδηγεί ενάντια σε κάθε αριθμητική.

Το 1982 η Βουλή των Ελλήνων αποφάσισε την καθιέρωση ημέρας τιμής και μνήμης στους αγωνιζόμενους Έλληνες, που ενάντια στο φόβο και την απειλή αλλά σύμφωνα με τους άγραφους και παραδοτέους από τους ένδοξους προγόνους μας κανόνες, όπως μας παραδόθηκαν από τον Διγενή Ακρίτα, τους 300 του Λεωνίδα, τους κλέφτες και τους αρματολούς του 1821 και τον τσολιά της Πίνδου του 1940, κράτησαν ψηλά το λάβαρο της αξιοπρέπειας και της τιμής.

Έτσι, ορίστηκε η 25η Νοεμβρίου κάθε έτους να τιμάται ως ημέρα αφιερωμένη στους αντιστασιακούς της περιόδου 1941-1944. Η επιλογή της ημέρας δεν υπήρξε τυχαία. Το βράδυ της 25ης Νοεμβρίου 1942 οι ενωμένες δυνάμεις των αντιστασιακών οργανώσεων ΕΑΜ και ΕΔΕΣ με τη συνδρομή Αγγλικών επίλεκτων δυνάμεων ανατίναξαν τη γέφυρα του Γοργοπόταμου με στόχο τη διακοπή του ανεφοδιασμού των δυνάμεων του Άξονα. Η ένωση αυτή ανθρώπων αλλά κυρίως η ένωση ψυχών, ιδεών και αξιών για την ευόδωση του υπέρτερου σκοπού, που ήταν η απελευθέρωση της πατρίδας, τους οδήγησε στο ιερό καθήκον.

Η Βουλή τοποθέτησε μπροστά στην αντίσταση το επίθετο Εθνική.

Δόθηκε αυτός ο εμπρόθετος χαρακτηρισμός για να δηλώσει την ενότητα και την ομόνοια των αντιστασιακών δυνάμεων ενάντια στον κατακτητή. Έτσι την αντιλήφθησαν οι εμπνευστές της και σ’ αυτό το πλαίσιο λειτούργησε συμβολικά. Βέβαια, όπως γίνεται πολλές φορές με μας τους Έλληνες, και η έννοια αυτή έγινε αντικείμενο διχασμού με την εμφάνιση διασπαστικών τάσεων προτού καν λήξει η περίοδος της κατοχής. Δεν ήταν λίγες οι φορές, που οι αντιστασιακές ομάδες αντιμετώπιζαν με καχυποψία και δυσπιστία η μία την άλλη. Η δημόσια τοποθέτηση κάποιου υπέρ του άλλου ιδεολογικού χώρου ισοδυναμούσε με προδοσία.

Ο σπόρος του εμφυλίου πολέμου έπεσε νωρίς. Κατάλοιπα αυτών των πρακτικών υπήρξαν οι μετέπειτα αναφορές σε κομματικές μήτρες, σε εμάς και εσάς, σε πατριώτες και προδότες, σε εθνικόφρονες και συμμορίτες, κλπ. Όποιος καταράστηκε τους Έλληνες να ενώνονται μόνο στα δύσκολα και να αντιμάχονται τον υπόλοιπο καιρό, σίγουρα θα νιώθει μεγάλη ικανοποίηση παρατηρώντας την πορεία τους.

Στην αρχή η γιορτή αυτή είχε πιο μαζικό χαρακτήρα και γιορταζόταν με μεγαλύτερη λαμπρότητα.

Όμως καθώς περνούσαν τα χρόνια η συμμετοχή  μίκρυνε, κάτι που μαρτυρά και η σημερινή παρουσία. Αν στ’ αλήθεια θέλουμε η εθνική αντίσταση να είναι «κτήμα ες αεί» ολόκληρου του έθνους, να συμβολίζει την ενότητα του λαού μας και ταυτόχρονα να ενεργοποιεί τις δυνάμεις συνοχής της ελληνικής κοινωνίας, που περνά σήμερα πάλι ημέρες που μοιάζουν με εκείνες, αφού η χώρα πορεύεται σε καθεστώς εποπτείας από αλλότριες δυνάμεις, πρέπει να έχουμε στο νου μας όλοι, ότι πρέπει πάντα να προηγείται στη σκέψη και στην πράξη η Ελλάδα. Η αντίσταση των Ελλήνων της περιόδου 1941-1944, λοιπόν,  μπορεί να νοηθεί μόνο ως εθνική.

Κυρίες και Κύριοι,

Δεν είναι μέρα για μεγάλα λόγια, γιατί κινδυνεύουμε να μικρύνουμε τη γιορτή. Η σημερινή εκδήλωση έρχεται να ενισχύσει τη συλλογική μνήμη. Δεν μας επιτρέπεται να ξεχάσουμε. Δεν υπάρχει μέλλον αν δεν υπάρχει μνήμη. Η αδράνεια της μνήμης αφήνει χώρο για την αναγέννησης της βίας και της ανελευθερίας. Ταυτόχρονα, έρχεται να εδραιώσει την πεποίθηση των Ελλήνων ότι τα εθνικά σύμβολα είναι φορείς και άξονες της εθνικής ενότητας και της κοινής μας πορείας. Είναι μέρα να συλλογιστούμε πως σύμβολα του έθνους μας, που έχουν το χαρακτηρισμό εθνικός/ή, όπως η εθνική αντίσταση, ο εθνικός ύμνος, η εθνική αντιπροσωπεία, η εθνική επέτειος, η εθνική άμυνα, η εθνική ομάδα, μας αφορούν όλους, μας κρατούν ενωμένους και μας δίνουν δύναμη για να πορευόμαστε στο δρόμο του χρέους και του καθήκοντος. Η θυσία και ο μαρτυρικός θάνατος του Σολωμόν Σολωμού και του Κωνσταντίνου Κατσίφα κι όλων όσων αντιστέκονται σε κάθε τι ενάντιο στο έθνος των Ελλήνων μας διδάσκουν την απόλυτη αφοσίωση στα εθνικά σύμβολα και την προτροπή να αντλούμε δύναμη από την οντότητά τους.

Αυτά τα σύμβολα, λοιπόν, ας τα σεβαστούμε και όσους θυσίασαν τη ζωή τους για να τα υπερασπιστούν ας έχουν για πάντα το σεβασμό μας και την ευγνωμοσύνη μας.