Τουρκική εισβολή στη Συρία: Η Μόσχα ρυθμιστής των εξελίξεων

Τουρκική εισβολή  στη Συρία: Η Μόσχα  ρυθμιστής των εξελίξεων

Συνεχίστηκαν όλη την προηγούμενη εβδομάδα οι επιχειρήσεις των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων (TAF) στην επικράτεια της Συρίας, εναντίον των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) -κορμός των οποίων είναι το Κουρδικό Κόμμα Δημοκρατικής Ένωσης (PYD) και ο στρατιωτικός του βραχίονας Μονάδες Λαϊκής Προστασίας (YPG), οι οποίες ελέγχουν τη Β.Α Συρία.

Διακηρυγμένος στόχος της Τουρκικής εισβολής είναι η εκδίωξη του PYD/YPG από την περιοχή της Manbij, αλλά και από την Τουρκοσυριακή μεθόριο στα ανατολικά του Ευφράτη σε βάθος 30-35 km έως τον κεντρικό αυτοκινητόδρομο της Συρίας Τ-4. Σε αυτές τις περιοχές η Τουρκία δηλώνει ότι θέλει να δημιουργήσει μια ζώνη ασφαλείας, η οποία θα ελέγχεται από τους υποστηριζόμενους από την ίδια Σύριους αντικαθεστωτικούς του επονομαζόμενου Συριακού Εθνικού Στρατού (SNA), στην οποία θα μεταφέρει Σύριους πρόσφυγες από την Τουρκική ενδοχώρα.

Μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές οι επιχειρήσεις των TAF αφορούν τη χρήση αεροπορικών μέσων, κυρίως αεροπλάνων και UAV, αλλά και του πυροβολικού, ενώ μόνο ένας μικρός αριθμός Τούρκων στρατιωτών που ανήκουν σε ειδικά σώματα μετέχει σε αυτές.

Αντίθετα ως εμπροσθοφυλακή στις Τουρκικές επιχειρήσεις χρησιμοποιούνται οι άντρες του SNA. Αρχικά αυτές ξετυλίχθηκαν κατά μήκος όλης της Τουρκοσυριακής μεθορίου, ενώ στη συνέχεια επεκτάθηκαν και γύρω από την Manbij. Πλέον όμως περιορίζονται στην περιοχή που ορίζεται μεταξύ των πόλεων Tell Abyad και Ras al-Ayn στην Τουρκοσυριακή μεθόριο και των πόλεων Ayn Issa και Tell Tamer στον αυτοκινητόδρομο T-4.

Σημαντικό κομμάτι αυτής της περιοχής, μεταξύ αυτού το Tell Abyad και μεγάλο μέρος του T-4, ελέγχεται πλέον από τον SNA, ωστόσο οι δυνάμεις του YPG συνεχίζουν να πολεμούν εντός της, ενώ αντιστέκονται με ιδιαίτερη δριμύτητα στη Ras al-Ayn.

Ο περιορισμός των Τουρκικών επιχειρήσεων στη συγκεκριμένη περιοχή είναι αποτέλεσμα της συμφωνίας που επιτεύχθηκε μεταξύ της κυβέρνησης της Συρίας και των SDF, η οποία επέτρεψε την ανάπτυξη του Συριακού Αραβικού στρατού (SAA) σε Manbij, Ayn Issa, Tell Tamer, αλλά και στο Qamishli ανατολικά της Ras al-Ayn. Παράλληλα, όπως μεταδίδεται τις τελευταίες ώρες, δυνάμεις της Ρωσίας και του SAA έφτασαν στo Ayn al-Arab/Kobanî δυτικά του Tell Abyad.

Την ανάπτυξη του SAA σε αυτές τις περιοχές, συνόδευσαν δηλώσεις Ρώσων αξιωματούχων, οι οποίες επεσήμαναν ότι η επιχείρηση των TAF δεν ευθυγραμμίζεται “ακριβώς” με τη θέση τους για τη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας, ότι στις συνομιλίες τους με τους Τούρκους ομολόγους τους δε συζητήθηκε η επέκταση της επιχείρησης “Peace Spring” στο Kobanî, αλλά και ότι δε θα επιτρέψουν να υπάρξει σύγκρουση SAA-TAF.

Λίγο αργότερα Ρωσικά αεροσκάφη ίπταντο πάνω από τη Manbij, ενώ στην περιοχή έκανε την εμφάνιση της και η Ρωσική στρατιωτική αστυνομία.

Η συμφωνία SDF-Assad ακολούθησε της αδυναμίας των μαχητών των YPG να προστατεύσουν τη συνοριογραμμή και να διακόψουν την προέλαση του SNA στον αυτοκινητόδρομο T-4. Παράλληλα στη σύναψη της πιθανότατα να συνέβαλλαν καθοριστικά οι ανακοινώσεις αξιωματούχων των ΗΠΑ, ότι η παρουσία των 1000 Αμερικανών στρατιωτών στα Δυτικά του Ευφράτη θα τερματιστεί άμεσα. Αντίστοιχες ανακοινώσεις σχετικά με την τύχη του στρατιωτικού τους προσωπικού έκαναν λίγο αργότερα Βρετανοί και Γάλλοι αξιωματούχοι. Από τις επόμενες κιόλας ώρες άρχισε να επιβεβαιώνεται η ταχύτατη εκκένωση των στρατιωτικών βάσεων των ΗΠΑ, οι οποίες κατόπιν της συμφωνίας SDF-Assad, ήδη περνούν στη χρήση του SAA.

Το περιεχόμενο της συμφωνίας SDF-Assad ακόμη δεν έχει γνωστοποιηθεί. Ωστόσο σε δηλώσεις Κούρδων αξιωματούχων αποτυπώνεται απογοήτευση για τις εξελίξεις. Είναι χαρακτηριστική η δήλωση του Κούρδου διοικητή των SDF M. Abdi στο περιοδικό Foreign Policy, στην οποία έκανε λόγω για “κοστοβόρα συμφωνία” και “επώδυνο συμβιβασμό”, που υπαγόρευσε η ανάγκη να σωθεί ο Κουρδικός λαός.

Παράλληλα οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία, ενώ ο υπ. Εξωτερικών M. Pompeo και ο αντιπρόεδρος M. Pence, αναμενόταν την Τετάρτη στην Άγκυρα, όπου θα μετέφεραν στην Τουρκική διοίκηση την απαίτηση των ΗΠΑ για τη διακοπή των στρατιωτικών της επιχειρήσεων στη Συρία.

Αντίστοιχα η ΕΕ και μεμονωμένα χώρες της ανήγγειλαν την αναστολή της πώλησης όπλων στην Τουρκία. Ωστόσο οι συγκεκριμένες κινήσεις δεν αναμένεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην Τουρκική πολιτική.

Οι Αμερικανικές κυρώσεις αφορούν το διπλασιασμό των δασμών στον εισαγόμενο τουρκικού χάλυβα, ο οποίος αποτελεί μόλις το 4% των τουρκικών εξαγωγών στις ΗΠΑ. Πρόσθετα περιλαμβάνουν τη διακοπή της διαπραγμάτευσης της διμερούς εμπορικής συμφωνίας, η οποία ωστόσο είναι ούτως ή άλλως σε εκκρεμότητα. Τέλος η επιβολή κυρώσεων στα υπουργεία και στους υπουργούς Άμυνας και Ενέργειας της Τουρκίας είναι συμβολικού χαρακτήρα.

Από την άλλη μεριά το προαιρετικό “Ευρωπαϊκό” εμπάργκο όπλων δε μπορεί να επηρεάσει την τροπή των εξελισσόμενων πολεμικών επιχειρήσεων, ενώ δε συμπεριλαμβάνει την πώληση στρατηγικού, για το αξιόμαχο συνολικά των TAF, υλικού, όπως υποβρύχια κ.α. Αντίθετα οι ενέργειες των ΗΠΑ και της ΕΕ είναι ενταγμένες στο παζάρι που διεξάγουν με την Άγκυρα, προκειμένου να την επανριμουλκήσουν στη Δύση, ενώ από την πλευρά των ΗΠΑ πιθανά να σχετίζονται και με τη διαμάχη που υπάρχει γύρω από την πολιτική τους στη Μ. Ανατολή, ανάμεσα στα διάφορα κέντρα εξουσίας.

Σε αυτά τα πλαίσια η Τουρκία συνεχίζει τις διαπραγματεύσεις με όλα τα ιμπεριαλιστικά κέντρα, είτε αυτά αδειδότησαν την έναρξη των επιχειρήσεων της (Ρωσία, ΗΠΑ), είτε αυτά την κατέστησαν εφικτή με τη διαχρονική τους στάση (ΕΕ και χώρες αυτής), προκειμένου να αποσπάσει άμεσα όσο το δυνατό μεγαλύτερα οφέλη επί του Συριακού εδάφους, αλλά και να θέσει τις βάσεις για νέες διεκδικήσεις στο μέλλον.

Ωστόσο η συμφωνία SDF-Assad, η απόσυρση των δυτικών δυνάμεων από τη Β.Α Συρία και η επιστροφή της κυριότητας της στη Συριακή κυβέρνηση δημιουργούν νέα δεδομένα. Από τη μια μεριά περιορίζουν τη δυνατότητα ελιγμών της Άγκυρας, καθώς αναδεικνύουν τη Μόσχα στο μακράν ισχυρότερο παράγοντα διαμόρφωσης των εξελίξεων, από την άλλη όμως καταπραΰνουν και τις ανησυχίες της, εφόσον μετριάζεται η Κουρδική απειλή. Συνεπώς δεν αποκλείεται το επόμενο διάστημα το ιμπεριαλιστικό παζάρι που διεξάγεται ανάμεσα στη Ρωσία και την Τουρκία, να οδηγήσει σε κάποιο προσωρινό συμβιβασμό. Άλλωστε ανακοινώθηκε και νέα επικείμενη συνάντηση Putin-Erdogan στη Ρωσία, κατόπιν πρόσκλησης του πρώτου…

Στο μεταξύ οι άμαχοι νεκροί και τραυματίες από την εξέλιξη των επιχειρήσεων αυξάνονται δραματικά, ενώ οι εκτοπισμένοι ανέρχονται πλέον σε πάνω από 160.000.

Γιάννης Χουβαρδάς

Διεθνολόγος-Πολιτικός Επιστήμονας